İçindekiler
Spermiogram raporunu eline alan pek çok çift, ilk olarak morfoloji satırındaki “%1” veya “%0” değerine takılır. Oysa tek bir sperm testi, erkeğin doğurganlığını bütünüyle özetlemez. Rapordaki her satırın neyi ölçtüğünü ve neyi ölçmediğini bilmek, bu değeri doğru yere koymayı kolaylaştırır.
Spermiogram Nedir ve Nasıl Yapılır?
Spermiogram (semen analizi), meninin hacmini, sperm sayısını, hareketini ve şeklini ölçen temel testtir. Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) 2021 el kitabı, testten önce 2–7 gün cinsel perhiz önerir (WHO 2021).
Örnek mümkünse laboratuvarın yanındaki özel bir odada verilir. Meninin tamamı, laboratuvarın verdiği temiz ve geniş ağızlı kaba alınır. İlk kısım dışarı kaçarsa sperm sayısı olduğundan düşük çıkar. Örnek evde verildiyse kap koltuk altında, vücuda yakın taşınır ve 20–37 °C arasında tutulur. Kap tercihen 30 dakika, en geç 50 dakika içinde laboratuvara ulaşmalıdır (WHO 2021).
Perhiz süresi sonucu etkileyebilir. Kısa perhizde semen hacmi ve toplam sperm sayısı daha düşük çıkabilir (Serik 2026). Uzun perhiz sayıyı artırabilir. Ama ileri hareket düşebilir ve spermde DNA hasarı (DNA kırığı) artabilir (Lo Giudice 2024). Bu konudaki çalışmalar birbirini tam tutmaz ve kanıt zayıftır.
Kanıt kutusu: Cinsel perhiz süresi semen değerlerini nasıl etkiler?
2026 yılında yayımlanan geniş bir sistematik derleme ve meta-analiz (benzer çalışmaların sonuçlarını tek havuzda birleştiren araştırma türü), tek bir boşalma örneğinde perhiz sürelerini karşılaştıran 59 çalışmayı inceledi. 4–5 gün ve daha uzun perhiz, 2–3 günlük perhize göre daha yüksek semen hacmi (ortalama +1,07 mL) ve daha yüksek toplam sperm sayısı (+80,61 milyon) ile ilişkili bulundu. Çok kısa perhizde ise toplam hareketlilik (+%4,37) ve ileri hareketlilik (+%3,24) daha yüksekti. Yazarlar çalışmalar arası farkların büyük olduğunu ve kanıt kesinliğinin düşük ya da çok düşük kaldığını belirtti; bulgular neden-sonuç değil, ilişki gösterir. (Serik 2026)
13 çalışmayı ve 2.315 erkeği kapsayan başka bir meta-analizde, iki günden uzun perhizde sperm konsantrasyonu ve semen hacmi arttı; buna karşılık ileri hareketlilik düştü ve sperm DNA fragmantasyonu yükseldi. (Lo Giudice 2024) 85 çalışmalık üçüncü bir analiz de kısa perhizin daha düşük sperm DNA hasarıyla ilişkili olduğunu bildirdi; sağlıklı erkeklerde bu fark sınırda anlamlıydı. (Du 2024)
Spermiogram Sonucu Nasıl Okunur? (WHO 2021 Değerleri)
Kısa cevap: WHO 2021 sınır değerleri, eşi kendiliğinden gebe kalmış doğurgan erkeklerin en düşük %5’lik diliminin sınırını gösterir (Campbell 2021). Bu değerlerin biraz altında kalmak kısırlık (infertilite) kanıtı değildir; sınırın üstünde olmak da gebelik garantisi vermez (WHO 2021). (C - orta/zayıf kanıt)
| Parametre | WHO 2021 alt sınırı | Raporda neyi gösterir? |
|---|---|---|
| Semen hacmi | ≥ 1,4 mL | Tek boşalmada gelen sıvı miktarı. |
| Toplam sperm sayısı | ≥ 39 milyon | Tüm örnekteki toplam sperm sayısı. |
| Sperm konsantrasyonu | ≥ 16 milyon/mL | Her mililitre sıvıdaki sperm yoğunluğu. |
| Toplam hareketlilik | ≥ %42 | Yerinde ya da ileri hareket eden tüm spermler. |
| İleri hareketlilik (raporda PR) | ≥ %30 | Düzgün biçimde ileri yüzen spermler. |
| Normal morfoloji | ≥ %4 | Katı şekil ölçütlerine uyan sperm yüzdesi. |
| Canlılık (vitalite) | ≥ %54 | Canlı (zarı sağlam) spermlerin oranı; hareket düşükse hareketsiz spermlerin canlı olup olmadığını ayırır. |
| pH | Referans dağılımı verilmez | 7,2’nin altı, seminal kesecik sıvısının eksikliğini veya örneğe idrar karışmasını düşündürebilir. |
Raporun ilk bölümünde fiziksel bulgular da yer alır. Likefaksiyon (sıvılaşma), meninin oda sıcaklığında normalde 15–30 dakikada akışkan hâle gelmesidir; 60 dakikada tamamlanmazsa raporda belirtilir. Viskozite sıvının kıvamını gösterir (WHO 2021). Özel boyamayla (peroksidaz testi) doğrulanan lökosit (akyuvar) sayısı mililitrede 1 milyon veya üzerindeyse üreme yolunda iltihabı düşündürür; bu her zaman enfeksiyon anlamına gelmez. Raporda “yuvarlak hücre” diye geçen sayı tek başına lökosit değildir; hekim enfeksiyondan şüphelenirse kültür ister (Minhas 2025).
Sapmalar raporda tıbbi adlarla yazılır. Konsantrasyon düşükse oligozoospermi, hareket düşükse astenozoospermi, şekil oranı düşükse teratozoospermi denir. Hiç sperm yoksa buna azospermi adı verilir; bu durumda değerlendirme ayrı bir yol izler (bkz. azospermi ve mikro-TESE).
Kanıt kutusu: WHO 2021 sınırları nasıl oluşturuldu?
WHO 6. baskı alt referans değerleri, 12 ülkeden ve 5 kıtadan 3.500’ü aşkın doğurgan erkeğin verisi birleştirilerek hesaplandı. Bu erkeklerin eşleri 12 ay içinde kendiliğinden gebe kalmıştı. 2010 baskısının verileri ile 2010–2020 arasında yayımlanan yeni veriler birleştirildiğinde, tablodaki alt sınırlar elde edildi. Yazarlar pek çok bölgeden veri olmadığını ve bu sınırların “doğurgan ile doğurgan olmayan” erkeği keskin biçimde ayırmadığını vurguladı. (Campbell 2021)
2021 el kitabı ayrıca önceki baskıda birleştirilen ileri hareketi yeniden “hızlı” ve “yavaş” ileri hareket olarak ayırdı; el kitabı ISO 23162:2021 laboratuvar standardıyla da uyumlu hâle getirildi. (Björndahl 2022)
Sperm Morfolojisi Nedir? %0, %1 veya %2 Çıkarsa Ne Olur?
Morfolojinin çok düşük çıkması doğal gebeliği dışlamaz; ancak olasılık daha düşük olabilir (Kovac 2017). Toplam hareketli sperm sayısı yeterliyse aşılamada (IUI, hazırlanan spermin rahme verilmesi) gebelik oranı belirgin biçimde değişmez; düşük morfoloji grubunda 100 denemede yaklaşık 3 gebelik daha az görülür (Kohn 2018). Bu veriler gözlemsel çalışmalardan gelir. (C - orta/zayıf kanıt)
Sperm morfolojisi, boyalı örnekte ideal şekle uyan spermlerin yüzdesidir. Laboratuvarların kullandığı katı şekil ölçütleri (Kruger/Tygerberg) baş, orta parça ve kuyruğu ayrı ayrı değerlendirir; bu yüzden sağlıklı erkeklerde bile oran düşüktür.
Çoğu raporda baş, orta parça ve kuyruk kusurları karışık görülür. Tüm spermlerde aynı kusurun bulunması ise (monomorfik, yani tek tip anomali) ayrı bir durumdur (Gatimel 2026).
Örneğin globozoospermi tablosunda baş yuvarlaktır ve yumurtaya girişi sağlayan akrozom başlığı yoktur. Bu nadir durumda standart mikroenjeksiyon (ICSI) yapılsa bile döllenme oranı düşük kalabilir. Bu nedenle ICSI’ye ek laboratuvar yöntemleri ve genetik danışmanlık gündeme gelebilir (Fesahat 2020).
Fransız BLEFCO grubu, laboratuvarın bu tek tip bozuklukları arayıp rapora yazmasını önerir. Bunlar dışlandıktan sonra ise aşılama, klasik tüp bebek (IVF) veya mikroenjeksiyon arasında yalnız morfoloji yüzdesine bakarak seçim yapılmasını önermez (Gatimel 2026).

Şematik illüstrasyondur; gerçek mikroskop görüntüsü değildir. Şema; normal sperm, sık görülen baş, orta parça ve kuyruk farkları ve nadir görülen tek tip bozukluk olan globozoospermi arasındaki ayrımı gösterir. (Kaynak: WHO 2021, Gatimel 2026)
Kanıt kutusu: Düşük morfolojide doğal gebelik, aşılama ve tüp bebek çalışmaları
Doğal gebelik: Kovac ve ark. (2017), normal morfolojisi %0 çıkan 24 erkek ile ≥ %4 çıkan 27 erkeği dosya kayıtları ve telefon görüşmesiyle değerlendirdi (ortanca izlem 2,5 yıl). %0 grubunda diğer semen değerleri de daha kötüydü. Bu gruptaki erkeklerin %29,2’sinde ilk gebelik yardımcı üreme tedavisi olmadan oluştu; bu oran kontrol grubunda daha yüksekti (%55,6; p ≤ 0,05). Tüm gebeliklere birlikte bakıldığında ise %0 morfoloji grubunda oluşan 20 gebeliğin %75’i (kontrol grubunda 30 gebeliğin %76,7’si) tüp bebek gerekmeden gerçekleşti. Örneklem küçük olduğu için sonuçlar geniş çalışmalarla doğrulanmalıdır; ancak %0 morfolojinin gebeliği dışlamadığını gösterir. (Kovac 2017)
Aşılama (IUI): Kohn ve ark. (2018), ortalama toplam hareketli sperm sayısının 10 milyonun üzerinde olduğu 20 gözlemsel çalışmayı (toplam 41.018 aşılama denemesi) bir araya getirdi. Morfolojisi %4 ve altında olanlarla %4’ün üstünde olanlar arasında birleştirilmiş klinik gebelik (ultrasonda gebelik kesesinin görülmesi) oranı yazarlarca istatistiksel ve klinik olarak farklı bulunmadı (%12,1’e karşı %14,2; p = 0,06). Yine de risk farkı %3,0 (%95 güven aralığı %1,4–%4,6) çıktı; yani %4 ve altı grupta 100 aşılamada yaklaşık 3 gebelik daha az görüldü. Bu fark küçüktür ama sıfır değildir. %1 eşiğinde ise (%1’in altı ile %1 ve üstü) gebelik oranları benzerdi (%13,9’a karşı %14,0; p = 0,97); risk farkı %1,6 idi ve güven aralığı genişti (−%4,5 ile %7,6). (Kohn 2018)
Patel ve ark. (2019), 501 çiftin 984 aşılama denemesini geriye dönük olarak (dosya kayıtlarından) inceledi. %4’ün altındaki morfoloji klinik gebelik oranını değiştirmedi (%12,3’e karşı %13,6). Klinik gebelik sonrası ulaşılabilen 95/130 çiftte (%73 yanıt oranı) canlı doğum oranını düşürmedi ve doğumsal anomali riskini de artırmadı. (Patel 2019)
Tüp bebek (IVF/ICSI) ve BLEFCO 2025: Hotaling ve ark. (2011), 2009’a kadar yayımlanmış dört çalışmalık meta-analizde yalnız morfoloji düşüklüğünün tüp bebekte gebelik şansını istatistiksel olarak anlamlı biçimde azaltmadığını buldu. (Hotaling 2011) Fransız BLEFCO çalışma grubu (2026), çoklu kusur indekslerinin (raporda TZI, SDI, MAI diye geçen, sperm başına düşen ortalama kusur ölçüleri) klinik yararını kanıtlayacak veri olmadığını bildirdi; ayrıntılı anomali analizi yerine monomorfik anomalilerin saptanmasını önerdi. (Gatimel 2026)
Sonuçlara Göre Hangi Yol İzlenir?
Kısa cevap: Tedavi planı tek bir satıra bakılarak yapılmaz. WHO sınırları, doğurgan erkeği doğurgan olmayandan keskin biçimde ayırmaz (WHO 2021). Toplam hareketli sperm sayısı, ikinci test, kadın yaşı ve gebelik deneme süresi birlikte ele alınır. Avrupa kılavuzu (EAU 2025), iki eşin aynı anda incelenmesini önerir (Minhas 2025). (D/E - çok zayıf kanıt)
| Spermiogram sonucu | Öne çıkan klinik adım | Ne zaman ileri tedavi düşünülür? |
|---|---|---|
| Tüm değerler sınırın üstünde | Doğal izlem ve kadın yaşına göre planlama | Uzun süren kısırlıkta çift bazlı karar |
| Sayı ve hareket normal, yalnız morfoloji %0–%3 | Test tekrarı ve tek tip bozukluk taraması | Uygun çiftte aşılama (IUI) veya önceki döllenme sorununda mikroenjeksiyon (ICSI) |
| Hafif-orta sayı veya hareket düşüklüğü | Üroloji muayenesi, hormon değerlendirmesi ve varikosel kontrolü | Laboratuvarda hazırlama (yıkama) sonrası sayıya göre aşılama ya da tüp bebek |
| Ağır sayı düşüklüğü veya azospermi | Gecikmeden üroloji muayenesi, hormon ve genetik testler | Mikroenjeksiyon (ICSI) veya cerrahi sperm arama |
Amerikan kılavuzu (AUA/ASRM), ilk incelemede sperm DNA kırığı (fragmantasyon) testini rutin önermez. Test daha çok tekrarlayan düşükte, nedeni bulunamayan kısırlıkta veya başarısız tedavilerden sonra gündeme gelir (Brannigan 2024, Minhas 2025).
Yüksek DNA kırığı, hem doğal yolla hem tedaviyle gebelik olasılığının daha düşük olmasıyla ilişkilidir. Ancak 52 çalışmalık bir 2026 analizinde test, sorunu yakalamada zayıf kaldı. Sonuçlar çalışmadan çalışmaya çok değişti. Test, düşüğü öngörmede de zayıftı (Vitthala 2026). (C - orta/zayıf kanıt) Seçilmiş olgularda gündeme gelen yöntemler için IMSI, PICSI ve MACS sperm seçimi yazısını okuyun.
Sperm Değerleri Neden Değişir? Ne Zaman Tekrarlanır?
Testiste yeni sperm üretimi ortalama 64 gün, yani iki aydan biraz fazla sürer. Bu süre kişiden kişiye yaklaşık 6–11 hafta arasında değişir (Heller 1963, Misell 2006). Bu yüzden yüksek ateş, enfeksiyon, testisin ısınması veya ilaç değişikliği etkisini haftalar, hatta 2–3 ay sonra gösterebilir.
İlk spermiogram bozuk çıkarsa Avrupa kılavuzu (EAU) en az bir test daha ister. İki sonucu karşılaştırmak için perhiz süresi benzer tutulur. Aynı kılavuza göre çocuk sahibi olmakta güçlük çeken her erkek üroloji muayenesinden geçmelidir. İki kılavuz da bozuk sonucun genel sağlıkla ilgisinin anlatılmasını ister (Minhas 2025, Schlegel 2021).
Muayenede elle hissedilen bir varikosel (testisteki toplardamar genişlemesi) ve bozuk semen değerleri birlikte varsa ameliyat ya da tüp bebek konuşulur. Yalnız ultrasonda görülen küçük varikosel tedavi gerektirmez. Semen değerleri normalse de varikosel tedavi edilmez. Sayı düşükse hormon testleri yapılır. Ağır düşüklükte genetik testler de geciktirilmez (Minhas 2025, Brannigan 2024).
Günlük alışkanlıklar ve ilaçlar da sonuçları olumsuz etkileyebilir. İlgili konular için alkol ve fertilite, cep telefonu ve sperm kalitesi, izotretinoin ve sperm ile erkek doğurganlık besin takviyeleri yazılarına göz atın.
Dr. Aksoy’a sorulan sorular
Sperm morfolojisi %0 veya %1 çıkarsa doğal yolla hamile kalmak mümkün müdür?
Evet, mümkündür. Sperm morfolojisinin %0 veya %1 olması, erkeğin kesinlikle kısır olduğu anlamına gelmez. Bu değer, mikroskop altında incelenen spermlerin normal şekilli olanlarının oranını gösterir. Özellikle sperm sayısı ve hareketliliği normalse, morfolojisi %0 olan erkeklerde bile doğal gebelik gerçekleşebilir. Ancak burada önemli bir ayrım var: Spermlerin tamamında globozoospermi gibi aynı özel yapısal bozukluk varsa döllenme ciddi şekilde etkilenebilir. Bu nedenle yalnızca morfoloji yüzdesine değil, sperm testinin tamamına ve çiftin ne kadar süredir gebelik denediğine bakarım. Morfoloji %0 demek, gebelik şansı %0 demek değildir. Sadece bu sonuca bakarak doğrudan mikroenjeksiyon önermem.
Sperm testi (spermiogram) için kaç gün cinsel perhiz gerekir; süre daha kısa veya daha uzun olursa sonuç nasıl etkilenir?
Dünya Sağlık Örgütü, sperm testi öncesinde 2–7 gün cinsel perhiz öneriyor. Ben genellikle 2–3 günlük perhizi tercih ederim. Bu süre boyunca boşalma olmaması gerekir. Perhiz çok kısa tutulursa sperm hacmi ve toplam sperm sayısı daha düşük ölçülebilir. Çok uzun tutulursa sperm sayısı artabilse de hareketlilik olumsuz etkilenebilir ve sperm DNA hasarı artabilir. Bu nedenle daha uzun süre beklemek mutlaka daha iyi bir sperm testi sonucu anlamına gelmez. Ayrıca iki farklı sperm testini karşılaştırırken perhiz sürelerinin benzer olması önemlidir. Hastalarıma laboratuvarın verdiği talimatlara uymalarını ve örneğin tamamını toplamaya dikkat etmelerini öneriyorum.
Tek bir bozuk spermiogram sonucu kısırlık tanısı için yeterli midir; test ne zaman tekrarlanmalıdır?
Hayır. Tek bir sperm testinde bozukluk saptanması, erkeğin kesinlikle kısır olduğu anlamına gelmez. Çünkü sperm değerleri aynı erkekte bile zaman içinde önemli değişiklikler gösterebilir. Ateşli hastalıklar, kullanılan ilaçlar, yaşam tarzı ve örnek verme koşulları sonuçları etkileyebilir. Bu nedenle ilk test bozuksa genellikle yaklaşık bir ay sonra, benzer koşullarda ikinci bir spermiogram yapılmasını öneririm. Ancak yakın zamanda yüksek ateş geçirilmişse veya sperm üretimini etkileyen bir durum düzeltilmişse, yeni sperm üretim döngüsünün etkisini değerlendirmek için yaklaşık üç ay beklemek daha anlamlı olabilir. Çok ciddi sperm bozukluklarında veya azospermide ise üç ay bekleyerek değerlendirmeyi geciktirmem. Önemli olan yalnızca testteki rakamlar değil, erkeğin muayene bulguları ve çiftin birlikte değerlendirilmesidir.
Tüp bebek için sperm sayısı kaç olmalı?
Tüp bebek tedavisi için mutlaka ulaşılması gereken belirli bir sperm sayısı yoktur. Burada önemli olan hangi döllenme yönteminin kullanılacağıdır. Klasik tüp bebek (IVF) yönteminde yumurtaların çevresine çok sayıda hareketli sperm yerleştirilir. Bu nedenle yeterli sayıda ve hareketlilikte sperm bulunması gerekir. Ancak mikroenjeksiyon (ICSI) yönteminde her olgun yumurtanın içine tek bir sperm enjekte edilir. Dolayısıyla sperm sayısı çok düşük olan erkeklerde bile tüp bebek yapılabilir.
Dünya Sağlık Örgütü’nün sperm konsantrasyonu için verdiği alt referans değeri 16 milyon/mL, toplam sperm sayısı için ise 39 milyon/ejakülattır. Ancak bunlar tüp bebek yapılabilmesi için gereken alt sınırlar değildir.
Sperm sayısı sıfırsa, yani azospermi varsa, öncelikle nedenini araştırırız. Bazı erkeklerde mikro-TESE gibi cerrahi yöntemlerle testisten sperm elde edilerek mikroenjeksiyon yapılabilir.
Benim için önemli olan yalnızca sperm sayısı değil; hareketlilik, canlı sperm bulunup bulunmadığı, kadının yaşı ve yumurta sayısıdır. Çünkü sperm sayısı çok düşük olsa bile mikroenjeksiyonla gebelik elde etmek mümkündür. Buna karşılık sperm sayısının normal olması da gebeliği garanti etmez.
Üreme Tıbbı ve Yardımcı Üreme Teknikleri
Bilimsel inceleme ayrıntıları
- Kaynakların son tarandığı tarih:
- 22 Kasım 2026
- İnceleme kapsamı:
- WHO 6. baskı (2021) temel semen analizi referans dağılımları, cinsel perhiz süresinin semen ve DNA hasarına etkisi, izole düşük sperm morfolojisinde doğal gebelik, aşılama ve IVF/ICSI kanıtları, özel tek tip anomaliler (globozoospermi), sperm DNA fragmantasyonu ve AUA/ASRM 2024 ile EAU 2025 kılavuz önerileri; 21 Kasım 2026 PubMed taraması; tam metnine erişilemeyen çalışmalar özetleri üzerinden değerlendirildi
- Bu güncellemede:
- 22 Kasım 2026: Metin, 17 PubMed kaynağına ve WHO 2021 el kitabına dayanılarak 21 Kasım 2026 taramasıyla hazırlandı. Dr. Aksoy'un 21 Kasım 2026 tarihli uzman katkısı ve üç SSS yanıtı ile 22 Kasım 2026 tarihli dördüncü SSS yanıtı (Search Console sorgusundan) kendi ifadeleriyle yayımlandı; karar yanıtının son paragrafı kaynak uyumu notu olarak ayrıldı. Gövde metni, tablolar, görünür yanıtlar, kapak illüstrasyonu ve morfoloji şeması etiketleri 22 Kasım 2026'da Dr. Aksoy tarafından onaylandı; aynı gün yapılan geniş denetimlerde 17 PubMed özeti, WHO 2021 el kitabının tam metni ve EAU kılavuzunun açık bölümü yeniden okundu. Bu denetimlerle kanıt kutusundaki oranların paydaları, kaynak-iddia eşleşmeleri, örnek taşıma süresi (en geç 50 dakika), sıvılaşma süresi, pH ve lökosit açıklamaları, varikosel ve hormon değerlendirmesi ölçütleri düzeltildi. Kanıt dereceleri de sitenin ölçeğine göre yeniden değerlendirildi: ana öneri gözlemsel veriye ve kılavuz uzlaşısına dayandığı için genel derece A'dan C'ye indirildi.
Kanıt durumu: C · Orta / Zayıf Vaka-kontrol veya gözlemsel veri ağırlıklı Ana öneri için: Tek bozuk spermiogramla kesin tanı konmaması ve ikinci örnek; dayanak gözlemsel veriler ve kılavuz uzlaşısı (WHO 2021, EAU 2025, AUA/ASRM). Diğer iddiaların kanıt düzeyi yanlarında belirtilir.
Kaynaklar
18 referans
- 1
World Health Organization. WHO laboratory manual for the examination and processing of human semen, 6th ed. (2021)
Klinik rehber
- 2
Campbell MJ, Lotti F, Baldi E ve ark. Distribution of semen examination results 2020 - A follow up of data collated for the WHO semen analysis manual 2010. Andrology (2021)
Bilimsel yayın
- 3
Björndahl L, Kirkman Brown J ve ark. The sixth edition of the WHO Laboratory Manual for the Examination and Processing of Human Semen: ensuring quality and standardization in basic examination of human ejaculates. Fertility and Sterility (2022)
Bilimsel yayın
- 4
Schlegel PN, Sigman M, Collura B ve ark. Diagnosis and treatment of infertility in men: AUA/ASRM guideline part I. Fertility and Sterility (2021)
Klinik rehber
- 5
Brannigan RE, Hermanson L, Kaczmarek J ve ark. Updates to Male Infertility: AUA/ASRM Guideline (2024). The Journal of Urology (2024)
Klinik rehber
- 6
Minhas S, Boeri L, Capogrosso P ve ark. European Association of Urology Guidelines on Male Sexual and Reproductive Health: 2025 Update on Male Infertility. European Urology (2025)
Klinik rehber
- 7
Gatimel N, Barbotin AL, Mery L ve ark. Recommendations for Human Sperm Morphology Assessment in 2025: An Expert Review From the French BLEFCO Group. Andrology (2026)
Klinik rehber
- 8
Kohn TP, Kohn JR, Ramasamy R. Effect of Sperm Morphology on Pregnancy Success via Intrauterine Insemination: A Systematic Review and Meta-Analysis. The Journal of Urology (2018)
Sistematik derleme
- 9
Patel P, Carrasquillo R, Madhusoodanan V ve ark. Impact of Abnormal Sperm Morphology on Live Birth Rates Following Intrauterine Insemination. The Journal of Urology (2019)
Bilimsel yayın
- 10
Hotaling JM, Smith JF, Rosen M ve ark. The relationship between isolated teratozoospermia and clinical pregnancy after in vitro fertilization with or without intracytoplasmic sperm injection: a systematic review and meta-analysis. Fertility and Sterility (2011)
Sistematik derleme
- 11
Kovac JR, Smith RP, Cajipe M ve ark. Men with a complete absence of normal sperm morphology exhibit high rates of success without assisted reproduction. Asian Journal of Andrology (2017)
Bilimsel yayın
- 12
Serik B, Sharapatova R, Pshenbayev A ve ark. Effect of ejaculatory abstinence duration on laboratory semen parameters: a systematic review and meta-analysis of human studies. Reproductive Biology and Endocrinology (2026)
Sistematik derleme
- 13
Du C, Li Y, Yin C ve ark. Association of abstinence time with semen quality and fertility outcomes: a systematic review and dose-response meta-analysis. Andrology (2024)
Sistematik derleme
- 14
Lo Giudice A, Asmundo MG, Cimino S ve ark. Effects of long and short ejaculatory abstinence on sperm parameters: a meta-analysis of randomized-controlled trials. Frontiers in Endocrinology (2024)
Sistematik derleme
- 15
Fesahat F, Henkel R, Agarwal A. Globozoospermia syndrome: An update. Andrologia (2020)
Bilimsel yayın
- 16
Vitthala S, Nedelcu S, El-Toukhy T ve ark. Value of sperm DNA fragmentation (SDF) in predicting reproductive outcomes - a systematic review and meta-analysis. Human Fertility (2026)
Sistematik derleme
- 17
Misell LM, Holochwost D, Boban D ve ark. A stable isotope-mass spectrometric method for measuring human spermatogenesis kinetics in vivo. The Journal of Urology (2006)
Bilimsel yayın
- 18
Heller CG, Clermont Y. Spermatogenesis in man: an estimate of its duration. Science (1963)
Bilimsel yayın


