TESA, TESE ve Mikro-TESE: Cerrahi Sperm Arama Rehberi

Doç. Dr. Senai Aksoy Son güncelleme: 23 Ekim 2026 C · Orta / Zayıf

Kısa cevap

Menide sperm yoksa testis veya kanaldan cerrahi yolla sperm aranabilir. Tıkanıklık varsa iğneyle alma (TESA veya PESA) çoğu zaman yeter. Üretim azsa kılavuzlar mikroskop altında aramayı (mikro-TESE) önerir. İlk denemede sperm çıkmazsa ikinci ameliyat herkese gerekmez. Karar önceki işleme, genetik sonuca ve doku incelemesine bağlıdır.

Başlıca kaynaklar: AUA/ASRM Male Infertility Guideline Updates 2024 Bernie et al. Micro-TESE vs conventional TESE/TESA meta-analysis (2015) Corona et al. Sperm recovery in NOA meta-analysis (2019)

Ameliyat öncesi hasta önlüğüyle sedyede oturan erkeğin tansiyonunu ölçen hemşire
Temsili ameliyat öncesi hazırlık sahnesi. Yapay zekâ ile üretilmiş görseldir; gerçek hasta veya işlem görüntüsü değildir. Yapay zekâ ile üretilmiş temsili görsel
Video: TESE Sonucu Negatif: Sperm Bulma Umudu Hala Var Mı? | Dr. Senai Aksoy Anlatıyor

TESE Sonucu Negatif: Sperm Bulma Umudu Hala Var Mı? | Dr. Senai Aksoy Anlatıyor

Bu video, klasik TESE ile Micro-TESE arasındaki farkı ve ilk sperm elde etme girişimi başarısız olduğunda seçilmiş hastalarda tekrar değerlendirme başlıklarını ele alır. Cerrahi karar, kişinin klinik bulguları ve önceki işlemine göre hekim tarafından verilmelidir.

İçindekiler

Cerrahi sperm arama nedir?

Cerrahi sperm arama, menide sperm bulunmayan (azospermi) erkeklerde testis veya epididim dokusundan sperm arama işlemidir. Amaç, bulunan spermi mikroenjeksiyon (ICSI) ile kullanmaktır: tek bir spermin yumurtaya enjekte edildiği laboratuvar yöntemi.

Azospermi iki ana gruba ayrılır. Tıkanıklığa bağlı azospermide (OA) testis çoğu zaman sperm üretir ama yol kapalıdır. Üretim bozukluğuna bağlı azospermide (NOA) sorun testisin kendisindedir. Tıkanıklıkta sperm bulma olasılığı genellikle daha yüksektir.

Üretim bozukluğunda sperm bulunup bulunmayacağını ameliyattan önce kesin bilmek zordur. Kan tahlilleri ve muayene bulguları sonucu güvenilir biçimde öngörmez (EAU). 117 çalışmayı birleştiren 2019 analizinde yaş ve hormon düzeyleri sonucu etkilemedi; testis hacmi büyüdükçe olasılık arttı (Corona 2019). (C - orta/zayıf kanıt)

Bulunan spermin laboratuvarda nasıl seçildiği ayrı bir konudur; IMSI, PICSI ve MACS bu adımı anlatır.

Hangi yöntem kimin içindir?

Kısa cevap: Tıkanıklık varsa TESA veya PESA gibi iğne yöntemleri çoğu zaman yeter. Üretim bozukluğunda kılavuzlar mikroskop altında aramayı (mikro-TESE) tercih edilen cerrahi yaklaşım olarak önerir; EAU bu grupta iğneyle sperm çekmeyi (TESA) önermez (AUA/ASRM; EAU). (C - orta/zayıf kanıt)

TeknikNe yapılır?Kimler için?
Mikro-TESECerrahi mikroskop altında, sperm üretme olasılığı daha yüksek görünen dolgun kanalcıklar (tübüller) seçilir.Üretim bozukluğu (NOA)
TESE (klasik)Testiste küçük bir kesi açılır; alınan doku parçalarında laboratuvarda sperm aranır.Tıkanıklıkta da üretim bozukluğunda da kullanılabilir
TESAİnce iğneyle testis içinden örnek çekilir; lokal anestezi altında yapılabilir.Tıkanıklık (OA); üretim bozukluğunda önerilmez
PESAİnce iğneyle testisin arkasındaki epididimden (spermin olgunlaştığı kanalcık) sıvı çekilir.Tıkanıklık; örneğin doğuştan sperm kanalı olmayan erkekler

Perkütan TESA (PTSA), aynı işlemin başka bir adıdır: iğne cilt üzerinden testise girer.

OA / NOA ayrımı, genetik testler ve nedene göre sperm bulma oranları azospermi ve mikro-TESE rehberinde anlatılır.

Mikro-TESE kılavuzlarda neden önerilir?

Üretim bozukluğunda testisin bazı bölgeleri hâlâ sperm üretebilir. Mikro-TESE’de amaç rastgele parça almak değil, bu bölgeleri mikroskopla bulmaktır.

AUA/ASRM kılavuzu (2020; 2024’te güncellendi) ve EAU, NOA’da mikro-TESE’yi tercih edilen cerrahi yöntem olarak önerir. AUA/ASRM bunu orta güçte, düşük kanıtlı bir öneri olarak, EAU ise “zayıf” öneri olarak verir. EAU’ya göre gerekçe, daha az doku alarak sperm bulmayı hedeflemesi ve klasik TESE’ye göre daha az komplikasyon görülmesidir. Testosteron ameliyattan sonra düşebilir; uzun süreli izlemde başlangıç düzeyine döndüğü bildirilmiştir. Kalıcı eksiklik riski mikro-TESE’de de sıfır değildir (AUA/ASRM; EAU). (C - orta/zayıf kanıt)

Mikro-TESE’nin klasik TESE’den daha sık sperm bulduğu kesinleşmiş değildir. İki yöntemi doğrudan karşılaştıran çalışmalarda mikro-TESE öndeydi; tüm çalışmaları bir arada inceleyen 2019 analizinde ise oranlar benzer çıktı. Hastaları kurayla iki yönteme ayıran (randomize) çalışma yoktur (Bernie 2015; Corona 2019).

Kanıt kutusu: Bernie 2015, Corona 2019 ve EAU karşılaştırması

Bernie ve arkadaşlarının 2015 sistematik derlemesi (belirli bir soruyu yanıtlayan çalışmaları yöntemli tarayıp bir araya getirme) NOA’lı 1.890 erkeği kapsayan 15 çalışmayı inceledi. Doğrudan karşılaştırmalarda mikro-TESE’nin sperm bulma olasılığı klasik TESE’nin 1,5 katı, klasik TESE’ninki de TESA’nın 2 katıydı. Çalışmalar diğer işlem özelliklerini ve gebelik sonuçlarını tutarlı raporlamadığı için bunlar değerlendirilemedi.

Corona ve arkadaşlarının 2019 meta-analizi (birçok çalışmanın sayılarını birlikte yorumlayan analiz) 117 çalışmada 21.404 erkeği kapsadı; genetik nedenli olgular dışarıda bırakıldı. Ameliyat başına sperm bulma oranı klasik TESE’de %46, mikro-TESE’de de %46’ydı. Yaş ve hormon düzeyleri oranı etkilemedi; testis hacmi büyüdükçe oran arttı.

EAU’nun bir araya getirdiği, iki yöntemi karşılaştıran vaka-kontrol çalışmalarında ise düzeltilmemiş oran mikro-TESE’de %52, klasik TESE’de %35’tir. Kılavuz, mikro-TESE’de komplikasyonun daha az görüldüğünü de belirtir.

İşlem günü ve sonrası

Anestezi yönteme göre değişir. İğneyle yapılan TESA, lokal anestezi (yalnızca işlem bölgesini uyuşturma) altında yapılabilir (EAU). TESE ve mikro-TESE genellikle ameliyathanede, genel anestezi veya derin sedasyonla yapılır. Açlık süresi ve hazırlık için size verilen talimata uyun. Mikro-TESE diğer yöntemlerden daha uzun sürer; iki testisin de taranması gerekirse süre uzar. Yaklaşık süreler aşağıdaki sorular bölümünde yer alır.

İşlem, kadın eşin yumurta toplama (OPU) günüyle aynı güne denk getirilebilir. Bir diğer yol, bulunan spermi dondurmak ve yumurta toplamayı sonra planlamaktır. 2019 analizinde taze spermle gebelik oranı daha yüksek çıktı, ama canlı doğumla sonuçlanan gebeliklerde bu fark doğrulanmadı (Corona 2019). Hastanede yatış çoğu zaman gerekmez; birkaç saatlik dinlenmeden sonra taburcu olunur.

Sonrasında hafif baskı ve sızı görülebilir. Dinlenme, işe dönüş ve cinsel yaşam için süreyi işlemi yapan hekim söyler. Ağrı artarsa, ateş çıkarsa, şişlik belirginleşirse veya kanama olursa sağlık kuruluşuna başvurun.

İlk denemede sperm bulunamazsa

Kısa cevap: İlk denemede sperm çıkmaması her kapıyı kapatmaz, ama ikinci ameliyat da herkese önerilmez. Karar önceki işlemin türüne, genetik sonuca ve doku incelemesine göre değişir. (C - orta/zayıf kanıt)

İlk işlem iğneyle ya da klasik TESE ile yapıldıysa, testisteki küçük sperm odakları gözden kaçmış olabilir. Böyle erkeklere yapılan mikro-TESE’de, çok merkezli bir seride yaklaşık her iki kişiden birinde sperm bulundu (Boeri 2022). Daha önce kapsamlı bir mikro-TESE yapıldıysa tekrarda şans belirgin biçimde düşer (Elbardisi 2025).

Doku incelemesinin (histoloji) sonucu önemli bir ipucudur. Üretim azalmış ama sürüyorsa (hipospermatogenez) şans daha yüksektir. Dokuda yalnız Sertoli hücresi varsa, yani sperm üreten hücre yoksa, şans düşer (Zhang 2024). Y kromozomunda AZFa, AZFb veya AZFb+c bölgesi tümüyle eksikse sperm beklenmez (Stahl 2010).

Sperm bulunamazsa hormonlar, genetik testler ve doku sonucu yeniden gözden geçirilir. Kromozom analizi (karyotip) Klinefelter sendromu gibi farkları gösterir; Y kromozomu testi AZF bölgelerindeki eksikleri arar. Sonraki seçenekler azospermi ve mikro-TESE rehberinde anlatılır.

Kanıt kutusu: kurtarma mikro-TESE serileri

Kurtarma mikro-TESE, ilk cerrahi denemede sperm bulunamayan erkekte yapılan mikro-TESE’dir.

Boeri 2022: İtalya’da 6 merkezde, klasik TESE’de sperm bulunamayan 61 erkeğe mikro-TESE yapıldı ve 30’unda (%49) sperm bulundu. Oran ilk doku incelemesine göre ayrıştı: hipospermatogenezde %75, olgunlaşma durmasında (sperm hücreleri gelişimin bir evresinde duruyor) %57, yalnız Sertoli hücresi paterninde %25. Önemli komplikasyon bildirilmedi. EAU’nun derlediği verilerde TESA veya klasik TESE sonrası kurtarma mikro-TESE’de birleştirilmiş sperm bulma oranı %39’dur (çalışmalara göre %18–57).

Zhang 2024 meta-analizi 7 geriye dönük çalışmayı (eski kayıtlara bakan çalışma) birleştirdi. İlk işlem hangisi olursa olsun hipospermatogenez başarıyla ilişkiliydi; ilk işlemi mikro-TESE olanlarda yalnız Sertoli hücresi paterni başarısızlıkla ilişkiliydi. Amer 2019’un 330 erkeklik serisinde FSH yüksek olsa da sperm bulunabildi (Amer 2019).

Elbardisi 2025 derlemesi 9 çalışmayı inceledi. Başarısız mikro-TESE sonrası tekrar ameliyatta oran çoğu çalışmada %10–21, bir çalışmada %42’ydi; iki ameliyat arasında 6–24 ay vardı. Hipospermatogenez ve Klinefelter sendromunda şans daha yüksekti.

Dr. Aksoy’a sorulan sorular

TESA, TESE ve mikro-TESE arasındaki fark nedir; hangisi kimin için?

Üç yöntemin de amacı, menide sperm bulunmayan erkeklerde testislerden sperm elde etmek. Uygulama şekilleri ve hangi hastalarda tercih edildikleri farklı.

TESA’da testise ince bir iğneyle girerek sperm içerebilecek doku ve hücre örnekleri alıyoruz. Cerrahi kesi gerektirmeyen, daha basit bir yöntem. Özellikle sperm üretiminin normal olduğu, kanallardaki tıkanıklık nedeniyle spermin meniye ulaşamadığı hastalarda kullanılabiliyor.

Klasik TESE’de küçük bir cerrahi kesiyle testisten doku örnekleri alınıyor ve laboratuvarda sperm aranıyor.

Mikro-TESE’de ameliyat mikroskobuyla testis dokusu ayrıntılı inceleniyor. Sperm üretimi açısından daha umut verici görünen bölgelerden örnekler alınıyor. Özellikle sperm üretiminin ciddi bozulduğu, tıkanıklığa bağlı olmayan azospermi hastalarında tercih ettiğimiz yöntem bu.

Hastalarıma şunu özellikle anlatıyorum: Daha büyük bir ameliyat her zaman daha iyi demek değil. Sorun yalnızca kanallardaki tıkanıklıksa daha basit yöntemlerle sperm elde etmek mümkün olabilir. Testiste sperm üretimi çok sınırlıysa mikro-TESE daha uygun olabilir.

Hangi yöntemin seçileceğine sperm testleri, hormon sonuçları, muayene ve gerektiğinde genetik incelemelerden sonra karar veriyoruz. Hiçbir yöntemde sperm bulunacağını garanti edemiyoruz.

TESE veya mikro-TESE ameliyatı ne kadar sürer?

Klasik TESE işlemi genellikle 30–60 dakika kadar sürüyor. Mikro-TESE daha ayrıntılı bir ameliyat olduğu için çoğunlukla 1–3 saat arasında tamamlanıyor. Bu süreler kesin değil.

Mikro-TESE sırasında bazen ilk incelenen bölgelerde sperm bulunabiliyor. Bazen her iki testisin daha ayrıntılı araştırılması gerekiyor; o zaman ameliyat uzayabiliyor.

Ameliyat süresiyle hastanede geçirilen toplam zamanı karıştırmamak gerekiyor. Anestezi hazırlığı, ameliyat sonrası gözlem ve laboratuvar işlemleri nedeniyle hastanede daha uzun süre kalınabiliyor. Çoğu hasta aynı gün taburcu olabiliyor.

PESA nedir, TESA'dan farkı nedir?

PESA da cerrahi sperm elde etme yöntemlerinden biri. TESA ile arasındaki en önemli fark, spermin nereden alındığı.

TESA’da iğneyle doğrudan testisin içine giriyoruz. PESA’da testisin arkasında bulunan, spermlerin olgunlaşıp depolandığı epididim adlı kanalcıktan sıvı alıyoruz.

PESA’yı özellikle testislerde sperm üretiminin devam ettiği, taşıyıcı kanallarda tıkanıklık bulunduğu hastalarda kullanabiliyoruz. Doğuştan sperm kanalları bulunmayan bazı erkeklerde uygun bir seçenek olabilir.

Sorun tıkanıklık değil de sperm üretiminin yetersiz olmasıysa PESA genellikle uygun bir yöntem değil. Bu hastalarda mikro-TESE gibi doğrudan testis dokusunda sperm aradığımız yöntemleri değerlendiriyoruz.

PESA ile TESA arasındaki temel fark, kullanılan iğneden çok spermin alındığı yer. PESA’da epididimden, TESA’da testisten sperm elde etmeye çalışıyoruz. Hangi yöntemin uygun olduğu azosperminin nedenine bağlı.

İlgili rehberler

YazanDoç. Dr. Senai Aksoy· Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

Üreme Tıbbı ve Yardımcı Üreme Teknikleri

Tıbbi inceleme: tupbebek.com Editöryal Ekip · Tıbbi Yayın Ekibiİnceleme: 23 Ekim 2026Son güncelleme: 23 Ekim 2026
Bilimsel inceleme ayrıntıları
Kaynakların son tarandığı tarih:
23 Ekim 2026
İnceleme kapsamı:
AUA/ASRM Erkek İnfertilitesi Kılavuzu (2020, 2024 güncellemesi); salvage cerrahi sperm arama (Amer 2019, Boeri 2022, Zhang 2024, Elbardisi 2025, Stahl 2010); mikro-TESE karşılaştırması (Bernie 2015, Corona 2019, EAU 2025). 23 Ekim 2026: Doç. Dr. Senai Aksoy 23 Ekim gövde geçişini tıbben inceledi ve onayladı; aynı gün alınan üç SSS yanıtının düzenlenmiş görünür kullanımını onayladı. Aynı gün üçüncü geçişte (tekrar geniş audit: mikro-TESE önerisinin dayandığı kılavuz ifadesi, testosteron, Bernie 2015 kapsamı ve kanıt ifadeleri; Schlegel 2020 kaynakçaya eklendi) ve ikinci geçişte (kaynak uyumu ve humanize: Bernie 2015, Corona 2019, Boeri 2022, Zhang 2024, Elbardisi 2025, Amer 2019 PubMed özetleri ve EAU erkek infertilitesi bölümü yeniden karşılaştırıldı) Doç. Dr. Senai Aksoy tarafından tıbben incelendi ve onaylandı. Uzman kutusu (2026-09-25) değişmedi.
Bu güncellemede:
23 Ekim 2026 editoryal geçiş: özet ve gövde sadeleştirildi; işlem günü açılır kutudan çıkarıldı; salvage çalışma ayrıntısı kanıt kutusuna alındı; Bernie 2015 hükmü Corona 2019 ile dengelendi. Uzman kutusu değiştirilmedi. Aynı gün üç SSS yanıtı Dr. Aksoy'dan alındı, kısaltılarak 'Dr. Aksoy'a en sık sorulan sorular' bölümüne işlendi. Tıbbi inceleme ve düzenlenmiş SSS görünür kullanımı aynı gün 'tıbbi onay tamam' ile onaylandı. Aynı gün ikinci geçiş: komplikasyon, anestezi ve öngörü cümleleri kaynaklarla hizalandı (Bernie 2015 yerine EAU, Corona 2019), kurtarma mikro-TESE kanıt kutusu genişletildi; ikinci geçiş de 'tıbbi onay tamam' ile onaylandı. Aynı gün üçüncü geçiş: mikro-TESE önerisi 2020 AUA/ASRM kılavuzunun ilgili ifadesine ve 2024 güncellemesine bağlandı, testosteron cümlesi EAU ve AUA/ASRM ile dengelendi, Bernie 2015 kapsamı ve kanıtsız üstünlük ifadeleri düzeltildi, kanıt tarama tarihi 23 Ekim olarak güncellendi; üçüncü geçiş de 'tıbbi onay tamam' ile onaylandı.

Kanıt durumu: C · Orta / Zayıf Vaka-kontrol veya gözlemsel veri ağırlıklı Ana öneri için: Non-obstrüktif azospermide mikro-TESE'nin tercih edilen cerrahi yaklaşım olması. Diğer iddiaların kanıt düzeyi yanlarında belirtilir.

science

Kaynaklar

10 referans

  1. 1

    Schlegel PN, Sigman M, Collura B et al. Diagnosis and treatment of infertility in men: AUA/ASRM guideline part II. Fertility and Sterility (2020)

    Bilimsel yayın

  2. 2

    Brannigan RE, Hermanson L, Kaczmarek J et al. Updates to Male Infertility: AUA/ASRM Guideline (2024). The Journal of Urology (2024)

    Bilimsel yayın

  3. 3

    Bernie AM, Mata DA, Ramasamy R, Schlegel PN. Comparison of microdissection testicular sperm extraction, conventional testicular sperm extraction, and testicular sperm aspiration for nonobstructive azoospermia: a systematic review and meta-analysis. Fertility and Sterility (2015)

    Bilimsel yayın

  4. 4

    Corona G, Minhas S, Giwercman A et al. Sperm recovery and ICSI outcomes in men with non-obstructive azoospermia: a systematic review and meta-analysis. Human Reproduction Update (2019)

    Bilimsel yayın

  5. 5

    European Association of Urology. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health — Male Infertility. EAU Guidelines (2026)

    Bilimsel yayın

  6. 6

    Amer MK, Ahmed AR, Hamid AAA, GamalEl Din SF. Factors determining the sperm retrieval rate in fresh versus salvage micro-TESE: a comparative cohort study. International Urology and Nephrology (2019)

    Bilimsel yayın

  7. 7

    Stahl PJ, Masson P, Mielnik A, Marean MB, Schlegel PN, Paduch DA. A decade of experience emphasizes that testing for Y microdeletions is essential in American men with azoospermia and severe oligozoospermia. Fertility and Sterility (2010)

    Bilimsel yayın

  8. 8

    Boeri L, Bebi C, Dente D et al. Outcomes and predictive factors of successful salvage microdissection testicular sperm extraction (mTESE) after failed classic TESE: results from a multicenter cross-sectional study. International Journal of Impotence Research (2022)

    Bilimsel yayın

  9. 9

    Zhang F, Dai M, Yang X et al. Predictors of successful salvage microdissection testicular sperm extraction (mTESE) after failed initial TESE in patients with non-obstructive azoospermia: A systematic review and meta-analysis. Andrology (2024)

    Bilimsel yayın

  10. 10

    Elbardisi H, Bakircioglu E, Liu W, Katz D. Second chance in fertility: a comprehensive narrative review of redo micro-TESE outcomes after initial failure. Asian Journal of Andrology (2025)

    Bilimsel yayın

Paylaş Kopyalandı!

İlgili makaleler