Bu rehber, IVF öncesi rahim hazırlığı ve başarısız denemeler konu haritalarını tamamlar. Miyom özelinde karar gerekiyorsa miyomlar ve tüp bebek rehberine bakabilirsiniz.
İçindekiler
- Histeroskopi nedir?
- İlk IVF denemesinde rutin gerekir mi?
- Kimlerde histeroskopi düşünülür?
- RIF hastalarında yeri nedir?
- HSG, SIS ve 3D ultrasonla farkı
- İşlem süreci, ağrı ve riskler
- Sonrasında transfer ne zaman yapılır?
- Sıkça sorulan sorular
Histeroskopi Nedir?
Histeroskopi, vajinal yoldan rahim içine ince bir kamera ile girilerek rahim iç boşluğunun doğrudan görülmesidir. İki amaçla yapılabilir:
- Tanısal histeroskopi: Rahim içini görmek, polip, yapışıklık, septum veya submüköz miyom şüphesini netleştirmek için yapılır.
- Operatif histeroskopi: Saptanan polip, küçük submüköz miyom, yapışıklık veya septum gibi sorunları aynı seansta tedavi etmek için yapılır.
Histeroskopi, rahim içi patolojiler için güçlü bir yöntemdir; ancak her tüp bebek adayında otomatik basamak değildir. ASRM, infertilite değerlendirmesinde başlangıçta sistematik ve mümkün olduğunca az invaziv yöntemlerle ilerlemeyi vurgular; histeroskopi rahim içi patolojilerin tanı ve tedavisinde kesin yöntemlerden biridir. (B - güçlü kanıt)
İlk IVF Denemesinde Rutin Histeroskopi Gerekli mi?
Çoğu hastada hayır. Eğer adet sonrası uygun zamanda yapılan transvajinal ultrason, SIS veya HSG rahim iç boşluğunu normal gösteriyorsa, ilk IVF denemesi öncesinde herkese histeroskopi yapmak için güçlü kanıt yoktur.
Bu konuda iki önemli kanıt parçası öne çıkar:
- inSIGHT çalışması: Normal transvajinal ultrasonu olan ve ilk IVF planlanan 750 kadında rutin histeroskopi canlı doğum oranını artırmadı. (B - güçlü kanıt)
- Cochrane 2019 derlemesi: Tüm çalışmalar birlikte alındığında olası fayda sinyali görülse de kanıt kalitesi düşüktü; düşük yanlılık riski olan iki çalışmanın havuzlandığı analizde canlı doğum artışı gösterilmedi. (B - güçlü kanıt)
Bu nedenle soru “histeroskopi iyi bir işlem mi?” değil, “bu hastada transferi etkileyecek bir rahim içi soru var mı?” olmalıdır.
Kimlerde Histeroskopi Düşünülür?
Histeroskopi; polip, submüköz miyom, rahim septumu ve rahim içi yapışıklık gibi yapısal sorunları doğrudan değerlendirebilir. Aynı seansta tedavinin uygun olup olmadığı bulgunun türüne, boyutuna ve işlemin amacına göre değişir; doğurganlık yararı her bulgu için aynı değildir.
Histeroskopi özellikle şu durumlarda daha anlamlıdır:
| Durum | Neden Önemli? | Pratik Yaklaşım |
|---|---|---|
| Ultrason/SIS/HSG’de şüpheli bulgu | Polip, septum, yapışıklık veya submüköz miyom olabilir | Histeroskopi ile doğrulama ve gerekirse tedavi |
| Anormal uterin kanama | Rahim içi polip, miyom veya endometrium sorunu eşlik edebilir | Görüntüleme ve seçilmiş hastada histeroskopi |
| Daha önce kürtaj, enfeksiyon veya rahim içi cerrahi | Yapışıklık riski artabilir | Rahim içi boşluk netleştirilir |
| İnce endometrium | Asherman/yapışıklık olasılığı değerlendirilir | ESHRE RIF önerilerinde seçilmiş hastada düşünülebilir |
| Tekrarlayan iyi kalite embriyo transferine rağmen tutunma olmaması | Standart görüntüleme küçük lezyonları kaçırabilir | RIF değerlendirmesinin parçası olarak tartışılır |
| Submüköz miyom veya polip şüphesi | Embriyonun tutunacağı alanı bozabilir | Operatif histeroskopi gündeme gelir |
Bu tablo bir “zorunluluk listesi” değildir. Bu başlıklardan biri varsa histeroskopi, rutin tarama yerine hedefli bir tanı veya tedavi seçeneği olarak gündeme gelebilir.
Tekrarlayan İmplantasyon Başarısızlığında Yeri Nedir?
Tekrarlayan implantasyon başarısızlığı (RIF), basit bir “iki deneme olmadı” etiketi değildir; embriyo kalitesi, transfer tekniği, endometrium, yaş, genetik faktörler ve laboratuvar değişkenleri birlikte değerlendirilmelidir.
ESHRE 2023 iyi uygulama önerileri, RIF şüphesinde rahim içi değerlendirmeyi önemli bir başlık olarak ele alır. Histeroskopinin özellikle ultrasonla rahim anomalisi şüphesi görüldüğünde düşünülebileceğini belirtir. Aynı metin, TROPHY çalışmasında normal ultrasonu ve iki-dört başarısız IVF döngüsü olan hastalarda rutin ofis histeroskopisinin canlı doğumu artırmadığını da vurgular. (B - güçlü kanıt)
Pratik mesaj:
- RIF durumunda histeroskopi düşünülebilir.
- Normal ultrasonu olan her RIF hastasında otomatik olarak başarı artırır denemez.
- Şüpheli kavite bulgusu, ince endometrium, geçirilmiş rahim içi işlem veya açıklanamayan kanama varsa değeri artar.
- Histeroskopi tek başına başarı sağlayan bir işlem değildir; embriyo ve transfer faktörleriyle birlikte yorumlanmalıdır.
HSG, SIS ve 3D Ultrasonla Farkı Nedir?
Rahim içi değerlendirmede tek araç histeroskopi değildir. Çoğu hastada daha az invaziv yöntemlerle başlanır.
| Yöntem | Güçlü Yanı | Sınırlılığı |
|---|---|---|
| Transvajinal ultrason | Kolay, hızlı, miyom ve yumurtalıkları da değerlendirir | Küçük kavite lezyonlarını kaçırabilir |
| 3D ultrason | Septum ve rahim anomalilerinde değerlidir | Her merkezde aynı kaliteyle yapılmayabilir |
| SIS / salin sonografi | Rahim iç boşluğunu sıvıyla netleştirir; polip ve submüköz miyomda yararlı | Tedavi yapmaz; şüpheli bulgu histeroskopi gerektirebilir |
| HSG | Tüp açıklığı ve rahim boşluğu hakkında bilgi verir | Rahim içi küçük lezyonlarda sınırlı olabilir |
| Histeroskopi | Doğrudan görür ve bazı sorunları aynı seansta tedavi edebilir | Girişimseldir; maliyet, ağrı ve nadir riskleri vardır |
Genellikle iyi zamanlanmış ultrasonla başlanır. Klinik soruya göre SIS, 3D ultrason veya HSG kullanılabilir; şüphe sürüyorsa histeroskopi düşünülür.
İşlem Süreci, Ağrı ve Riskler
Ofis histeroskopisi genellikle kısa süren bir işlemdir. Ağrı kontrolü ve anestezi gereksinimi kişiye ve planlanan işleme göre değişir; operatif tedavi gerekiyorsa ayrıca planlama yapılabilir.
Histeroskopi adet kanaması bittikten sonra, endometriumun ince olduğu dönemde daha net değerlendirme sağlar. Ofis histeroskopisi çoğu zaman kısa sürer; operatif işlem planlanıyorsa anestezi ve ameliyathane koşulları gerekebilir.
İşlemden önce genellikle şu başlıklar kontrol edilir:
- Gebelik olasılığı
- Aktif vajinal veya pelvik enfeksiyon
- Kanama durumu
- Anestezi gereksinimi
- Kullanılacak işlem türü: tanısal mı, operatif mi?
Olası riskler nadirdir ama yok değildir: ağrı, kanama, enfeksiyon, rahim perforasyonu, sıvı yüklenmesi ve anesteziye bağlı sorunlar görülebilir. Bu yüzden histeroskopi güvenli bir işlem olsa da, tıbbi gerekçesi net olduğunda yapılmalıdır.
Endometrial scratch konusunu da ayırmak gerekir: Histeroskopi sırasında oluşan hafif endometrial temas bazen “scratch etkisi” gibi anlatılır; ancak Cochrane 2021 derlemesi, IVF’de rutin endometrial injury/scratch kullanımını desteklemez. (A - çok güçlü kanıt)
Histeroskopi Sonrası Transfer Ne Zaman Yapılır?
Kısa cevap: Transfer zamanlaması, işlem sırasında ne yapıldığına ve rahim içinin iyileşme durumuna bağlıdır.
- Sadece tanısal histeroskopi: Uzun bir bekleme her zaman gerekmez; sonraki adım işlem bulgularına göre planlanır.
- Polip, submüköz miyom veya septum tedavisi: Zamanlama çıkarılan dokunun büyüklüğüne ve rahim içi yüzeyin ne kadar etkilendiğine göre değişir.
- Yaygın yapışıklık tedavisi: İyileşme süreci ve gerekirse kontrol değerlendirmesi tamamlanmadan transfer planlanmayabilir.
- Asherman tedavisi: Ek tedavi veya ikinci bakış histeroskopisi kişisel bulgulara göre planlanabilir.
Net süreyi işlem notu belirler: lezyonun tipi, rahim içi yüzeyin ne kadar etkilendiği, kanama, enfeksiyon riski ve endometriumun sonraki siklusta görünümü birlikte değerlendirilir.
Sıkça Sorulan Sorular
İlk tüp bebek denemesi öncesi histeroskopi şart mı?
Genellikle hayır. Rahim içi ultrason, SIS veya HSG ile normal görünüyorsa, ilk IVF öncesinde rutin histeroskopinin canlı doğumu artırdığına dair güçlü kanıt yoktur.
Histeroskopi tüp bebek başarısını artırır mı?
Herkeste artırdığı gösterilmemiştir. Histeroskopi, polip, submüköz miyom, yapışıklık veya septum şüphesi olduğunda hedefli değerlendirme ve tedavi sağlayabilir; bunun canlı doğuma katkısı bulgunun türüne göre değişir ve garanti edilemez.
Tekrarlayan başarısız transfer sonrası histeroskopi yapılmalı mı?
Düşünülebilir, özellikle rahim içi anomaliden şüphe varsa. Ancak normal ultrasonu olan tüm RIF hastalarında otomatik başarı artışı gösterilmiş değildir; embriyo kalitesi, genetik ve transfer faktörleri de değerlendirilmelidir.
SIS normal ise yine de histeroskopi gerekir mi?
Çoğu hastada gerekmez. Ancak anormal kanama, ince endometrium, rahim içi cerrahi öyküsü, yapışıklık şüphesi veya tekrarlayan başarısız transfer varsa karar yeniden tartışılabilir.
Histeroskopi ağrılı mı?
Ofis histeroskopisinde kramp tarzı ağrı olabilir; çoğu hastada kısa sürer. Operatif histeroskopide sedasyon, spinal veya genel anestezi tercih edilebilir. Ağrı yönetimi kişisel planlanmalıdır.
Histeroskopi sonrası transfer ne zaman yapılır?
Sadece tanısal işlem yapıldıysa sonraki siklus yeterli olabilir. Polip, miyom, septum veya yapışıklık tedavisi yapıldıysa bekleme süresi işlemin kapsamına göre değişir.
Laparoskopi de IVF öncesi rutin yapılır mı?
Hayır. Laparoskopi, infertilite değerlendirmesinde rutin değildir; endometriozis, hidrosalpinx, ciddi ağrı, pelvik kitle veya cerrahi gerektiren özel bir şüphe varsa düşünülür.
Bilimsel inceleme ayrıntıları
- Kaynakların son tarandığı tarih:
- 11 Ağustos 2026
- İnceleme kapsamı:
- İlk IVF denemesinde rutin tarama histeroskopisi, inSIGHT ve TROPHY randomize çalışmaları, Cochrane 2019, ESHRE 2023 RIF önerileri, hedefli kavite patolojisi ve endometrial injury/scratch dili değerlendirildi.
- Bu güncellemede:
- 11 Ağustos 2026'da Cochrane DOI'si, kanıt dereceleri, rutin ve hedefli histeroskopi ayrımı, işlem sonrası zamanlama dili ve yinelenen giriş yüzeyleri gözden geçirildi. Dr. Aksoy'un konuya özel yanıtı, yanıt tarihi ve yayın onayı kaydedildi.
Bilimsel Kaynaklar
6 referans
- 1
Kamath MS, Bosteels J, D'Hooghe TM et al.. Screening hysteroscopy in subfertile women and women undergoing assisted reproduction. Cochrane Database of Systematic Reviews (2019)
- 2
Smit JG, Kasius JC, Eijkemans MJC et al.. Hysteroscopy before in-vitro fertilisation (inSIGHT): a multicentre, randomised controlled trial. The Lancet (2016)
- 3
El-Toukhy T, Campo R, Khalaf Y et al.. Hysteroscopy in recurrent in-vitro fertilisation failure (TROPHY): a multicentre, randomised controlled trial. The Lancet (2016)
- 4
ESHRE Working Group on Recurrent Implantation Failure. ESHRE good practice recommendations on recurrent implantation failure. Human Reproduction Open (2023)
- 5
Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Fertility evaluation of infertile women: a committee opinion. Fertility and Sterility (2021)
- 6
Lensen SF, Armstrong S, Gibreel A et al.. Endometrial injury in women undergoing in vitro fertilisation (IVF). Cochrane Database of Systematic Reviews (2021)
