science Klinik Testler

Genetik Testler: Kalıtsal Etkenler ve Tarama

İnceleme:

Editöryal Ekip

Genetik nedenler özellikle ağır erkek kısırlığında, yani spermin çok az olduğu ya da hiç bulunmadığı durumlarda önemli yer tutar; kılavuzlar bu erkeklerde genetik test önerir.[1][2] Kromozomal anomaliler ve tek gen kaynaklı (monogenik) hastalıklar, sperm veya yumurta fonksiyonunu etkileyebilir. Genetik testler, doğru tanı ve uygun tedavi planlaması için kritik adımlardır.

science

Klinefelter

47,XXY kromozom yapısı ve etkileri

science

CFTR

Vaz deferens yokluğu (kistik fibrozisle ilişkili)

biotech

Y mikro

Y kromozomundaki küçük eksilmeler (mikrodelesyon)

Karyotip kromozomal tarama testi ne işe yarar?

Karyotip analizi, 46,XX veya 46,XY dışındaki kromozom sayısı veya yapısal anomalileri tespit eder. Klinefelter sendromu (47,XXY) erkeklerde en yaygın kromozomal bozukluktur ve infertiliteye yol açar.

Ana kromozomal bozukluklar

  • Klinefelter (47,XXY): Spermi hiç olmayan (azoospermik) erkeklerin yaklaşık %10-15'inde görülür; kısırlık yaşayan erkeklerin genelinde bu oran çok daha düşüktür. Küçük testis ve azoospermi ile seyreder.
  • Y-kromozom mikrodelesyon: AZF bölgelerindeki eksilmeler sperm üretimini bozar.
  • Robertson translokasyonu: Taşıyıcılar sağlıklıdır ama embriyolarının bir kısmında kromozom dengesi bozuk olabilir.

Kromozomal testler tanı süreci içinde yapılır. Kılavuzlar karyotip ve Y kromozomu mikrodelesyon testini, spermi hiç olmayan (azoospermi) veya çok az olan (ağır oligozoospermi) erkeklerde önerir.[1][2] Detaylı terminoloji için tıbbi sözlüğe bakın.

Kadın yaşı arttıkça kromozomu normal yumurta oranının düştüğünü gösteren eğri grafik

Monogenik genetik taramalar (CFTR vb.) ne zaman gerekir?

Tek gen kaynaklı hastalıklar, tek bir genin değişikliğinden kaynaklanır. İnfertilite bağlamında öne çıkanlar:

CFTR geni (kistik fibrozis geni)

Vaz deferens yokluğunun (CBAVD) en yaygın nedeni. Mutasyon taşıyan erkekler azoospermi veya obstrüktif infertilite gösterebilir. Bu durumda eşin de CFTR taşıyıcılığı açısından test edilmesi önerilir.[2]

Talasemi

Bölgesel genetik tarama gerektiren genetik bozukluklar. Özellikle Akdeniz, Orta Doğu, Güneydoğu Asya kökenli çiftlerde.

Monogenik testler, IVF sürecinde PGT-M ile embriyo seçiminin yapılabilmesi için gerekli olabilir.

Laboratuvarda DNA dizileme cihazına reaktif kartuşu yerleştiren eldivenli eller

İlgili sayfalar

science

Kaynaklar

2 referans

  1. 1

    Minhas S, Bettocchi C, Boeri L et al. European Association of Urology Guidelines on Male Sexual and Reproductive Health: 2021 Update on Male Infertility. European Urology (2021)

    Klinik rehber

  2. 2

    Schlegel PN, Sigman M, Collura B et al. Diagnosis and Treatment of Infertility in Men: AUA/ASRM Guideline Part I. The Journal of Urology (2021)

    Klinik rehber

Editöryal kontrol

Bu sayfa, Baş Editör Doç. Dr. Senai Aksoy liderliğindeki tupbebek.com Editöryal Ekip tarafından hazırlanmış ve yayımlanmadan önce kaynak ve sunum açısından kontrol edilmiştir. Yayın kurulu üyeleri kendi alanlarındaki içeriklere katkı verir. Son güncelleme: 19 Ekim 2026.

Yasal uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Genetik testler, kişisel ve aile öykünüzün ışığında bir genetiker tarafından yorumlanmalıdır.