Tüp Bebekte Boş Folikül: Yumurta Toplamada Hiç Yumurta Çıkmazsa Ne Olur?

Kısa cevap: Boş folikül, yumurta toplama sırasında folikül görülmesine rağmen hiç yumurta alınamamasıdır. Tıbbi adı “empty follicle syndrome” (EFS) olarak geçer. Nadir bir durumdur; tek merkezli çalışmalarda yüzde 1,7 ile 6,4 arasında oranlar bildirilmiştir. Bazı olgularda neden, tetik iğnesinin yanlış zamanda ya da yanlış uygulanmasıdır; bu durum sonraki denemede düzeltilebilir. Diğer olgularda yumurtalık rezervinin düşük olması rol oynar.

Dr. Aksoy’a en sık sorulan sorular

Boş folikül sendromu gerçekten var mı; yumurta toplamada hiç yumurta çıkmaması ne anlama gelir?

Evet, tıpta boş folikül sendromu olarak tanımladığımız bir durum var. Ancak oldukça nadir görülüyor ve adı biraz yanıltıcı. Ultrasonografide gördüğümüz folikülün içinden yumurta elde edilememesi, o folikülün başından beri boş olduğu anlamına gelmez. Bazen yumurta son olgunlaşma sürecini tamamlayamadığı için toplanamaz. Özellikle birden fazla olgun folikül gelişmesine rağmen hiçbirinden yumurta elde edilememesi durumunda bu sendromu düşünürüz. Ama önce yumurtaların son olgunlaşmasını sağlayan çatlatma iğnesinin doğru uygulanıp uygulanmadığını ve yeterli etki gösterip göstermediğini araştırmak gerekir. Gerçek boş folikül sendromu çok daha nadirdir. Tek bir başarısız yumurta toplama işlemiyle yumurtalıkların artık yumurta üretemediği sonucuna varamayız.

Yumurta toplamada hiç yumurta çıkmazsa, bir sonraki denemede önce neye bakarsınız?

Benim ilk baktığım şey çatlatma iğnesidir. Hangi ilaç kullanılmış, doğru dozda ve doğru saatte yapılmış mı, yumurta toplama işlemiyle arasında ne kadar zaman geçmiş? Çünkü foliküller normal büyüse bile son olgunlaşma için gereken hormonal uyarı yetersiz kalırsa yumurta elde edilemeyebilir. Gerektiğinde hCG veya LH yanıtını değerlendiririm. Ayrıca işlemden önce erken yumurtlama olup olmadığını, foliküllerin büyüklüğünü ve toplama işleminin teknik ayrıntılarını incelerim. Nedeni anlamadan aynı tedaviyi tekrarlamayı doğru bulmam. Bir sonraki denemede çatlatma protokolünü değiştirmek veya hormonal yanıtı kontrol etmek gerekebilir. Ancak her hastaya otomatik olarak çift çatlatma iğnesi uygulamak da bilimsel açıdan doğru bir yaklaşım değildir.

Yumurtalık rezervi düşük olmayan bir hastada boş folikül olursa nasıl yorumlarsınız?

AMH değeri ve antral folikül sayısı normal olan bir hastada, birden fazla folikül gelişmesine rağmen hiç yumurta elde edilememişse bunu öncelikle yumurtalık rezerviyle açıklamam. Daha çok son olgunlaşma sürecinde bir aksaklık olup olmadığını araştırırım. Normal rezervli bir kadında bir kez yumurta elde edilememesi, yumurta kalitesinin kötü olduğu veya sonraki denemelerde de aynı sorunun yaşanacağı anlamına gelmez. Birçok hasta sonraki denemesinde yumurta elde edebilir. Ancak doğru çatlatma protokolüne ve uygun toplama koşullarına rağmen sorun tekrarlıyorsa, yumurtanın olgunlaşmasıyla ilgili nadir biyolojik bozuklukları da düşünmek gerekir. Böyle durumlarda tedaviyi ve gerekli ileri incelemeleri kişiselleştiririm.