PGT Nedir? Preimplantasyon Genetik Test Rehberi
İnceleme:
Editöryal Ekip
Son güncelleme: 19 Ekim 2026
PGT en sık "Embriyoyu daha sağlıklı seçebilir miyiz?" sorusuyla gündeme gelir. PGT tek bir test değildir ve herkese aynı nedenle önerilmez. Kimi zaman kromozom sayısını taramak, kimi zaman ailede bilinen tek gen hastalığını ayırt etmek, kimi zaman da yapısal kromozom taşıyıcılığı olan çiftlerde riski daha doğru okumak için kullanılır. PGT-A transfer başına oranı yükseltebilir; ancak kümülatif canlı doğum oranını artırdığı gösterilmemiştir (ASRM 2024; Yan 2021, NEJM) ve HFEA çoğu hastada bebeğe ulaşma şansı açısından “kırmızı” derecelendirir.
3 tür
PGT-A, PGT-M ve PGT-SR farklı sorulara yanıt verir
Biyopsi
Blastosistten alınan birkaç hücre incelenir
Kırmızı
HFEA, PGT-A'yı çoğu hastada bebeğe ulaşma şansı açısından bu şekilde derecelendiriyor
1. PGT nedir?
PGT, embriyodan alınan birkaç hücrenin genetik olarak incelenmesidir. Bu işlem genellikle blastosist evresinde, embriyonun dış hücre tabakasından (trofektoderm) biyopsi alınarak yapılır. Amaç "mükemmel embriyoyu" bulmak değil; belirli bir genetik soruya daha doğru yanıt verebilmektir.
PGT-A, embriyolar arasında kromozom sayısı normal görünenleri belirlemeye çalışır. Test ileri yaş, tekrarlayan düşük veya önceki başarısız denemeler gibi durumlarda gündeme gelir; ancak bu gruplarda yararı kanıtlanmış değildir. Yüksek analitik doğruluk canlı doğum garantisi vermez; test sonucu her zaman hastanın yaşı, embriyo sayısı ve önceki öyküsüyle birlikte yorumlanır.
PGT türleri ve uygulama alanları
| Test | Hedef | Endikasyon |
|---|---|---|
| PGT-A | Kromozomal aneuploidi | Yaş, tekrarlayan düşük, başarısız IVF |
| PGT-M | Monogenik hastalık | Kalıtsal genetik bozukluk |
| PGT-SR | Yapısal rearanjman | Translokasyon/inversiyon taşıyıcılığı |
Kaynak: ESHRE ek uygulamalar için iyi uygulama önerileri, 2023
2. PGT-A (aneuploidi taraması)
PGT-A, embriyodaki kromozom sayısı fazlalığı veya eksikliğini (aneuploidi) tarar. Normal insan hücrelerinde 23 çift kromozom bulunur; embriyoda kromozom sayısının eksik ya da fazla olması tutunma şansını azaltabilir, düşük riskini artırabilir veya gebeliğin hiç başlamamasına yol açabilir.
Yaş ilerledikçe yumurtalarda kromozomal hata olasılığı artar. Bu nedenle PGT-A özellikle ileri yaşta ya da tekrarlayan kayıp öyküsünde gündeme gelebilir; ancak bu gruplarda da kümülatif canlı doğum yararı gösterilmemiştir. Herkese eklenen bir test değildir; amaç, transfer edilecek embriyoyu seçerken belirsizliği azaltmaktır.
arrow_forward Genetik testler hakkında detaylı makale
3. PGT-M (monogenik hastalıklar)
PGT-M, ailede bilinen tek gen hastalığı riski olduğunda kullanılan hedefli bir testtir. Kistik fibrozis, SMA (spinal musküler atrofi), talasemi veya Huntington hastalığı gibi durumlarda test, embriyonun ailedeki belirli genetik riski taşıyıp taşımadığını gösterir; embriyonun genel kalitesi hakkında bilgi vermez.
Analizde Karyomapping (SNP array) veya PCR tabanlı yöntemler kullanılabilir. Çoğu zaman önce aileye özgü hazırlık yapılır; ebeveynlerden alınan DNA örnekleriyle embriyo DNA'sı karşılaştırılır. Son karar, hastalığın kalıtım modeli, embriyo sayısı, genetik danışmanlık ve Türkiye'deki yasal çerçeveyle birlikte verilir.
Sık tarama edilen monogenik hastalıklar
Kaynak: ASRM Practice Committee, 2023 (Fertil Steril 120:61-71)
4. PGT-SR (yapısal kromozom rearanjmanları)
PGT-SR, translokasyon (kromozom parçalarının değişimi) veya inversiyon (kromozom parçasının ters dönmesi) gibi yapısal kromozom anomalisi taşıyıcıları için uygulanır. Bu taşıyıcılar genellikle fenotip olarak normaldir ancak üreme sürecinde dengesiz kromozomlar üretebilirler.
Tarama, embriyoların balanslı (normal) veya dengesiz (anormal) kromozom kombinasyonlarına sahip olup olmadığını belirler. Dengeli taşıyıcı embriyolar transfer için seçilir; bu, gebelik başarısını artırırken düşük riskini azaltır.
Rearanjman tipleri
Kaynak: ESHRE PGT Konsorsiyumu iyi uygulama önerileri, 2020 (Hum Reprod Open)
5. PGT ile NİPT arasındaki fark
Girişimsel olmayan doğum öncesi test (NİPT), gebelik süresinde annenin kanından alınan DNA fragmentlarını analiz ederek fetüsün kromozomal anomalilerini tarar (örn. Down sendromu). NİPT tarama testidir ve sonuçlar kesin değildir.
PGT ise embriyo seviyesinde invaziv (biyopsi) ile yapılır ve nispeten daha yüksek doğruluk sunar. PGT, gebelik öncesi embriyoyu test eder; NİPT ise gebelik sonrasında uygulanır. İkisi de farklı aşamalarda kullanılır ve aynı hastaya sırayla uygulanabilir.
compare_arrows PGT ile NİPT karşılaştırması
| Özellik | PGT | NİPT |
|---|---|---|
| Zamanlama | Embriyo (gün 5-6) | Gebelik (10+ hafta) |
| Yararları | Düşük riskini azaltabileceği öne sürülür; yararı belirsiz (ASRM 2024) | Girişimsel değil, erken tarama |
6. Sınırlamalar ve etik hususlar
PGT, yüksek doğruluk oranlarına sahip olsa da sınırlamaları vardır. Mozaiklik (embriyoda kromozomu normal ve anormal hücrelerin birlikte bulunması), yanlış pozitif/negatif sonuçlar ve embriyo hasar riski bu noktalardandır.
Etik tartışmalar ise genetik bilginin kullanımı, seleksiyon, embriyo imha kararları ve Türkiye'deki yasal çerçeve ile ilgilidir. PGT, tıbbi endikasyona ve Sağlık Bakanlığı düzenlemelerine uygun olarak yapılır.
PGT sınırlamaları
Kaynak: ESHRE PGT Konsorsiyumu iyi uygulama önerileri, 2020 (Hum Reprod Open). Yasal kapsam için merkezinize ve Sağlık Bakanlığı düzenlemelerine başvurun.
7. Sık sorulan sorular
PGT (preimplantasyon genetik test) nedir? expand_more
PGT-A, PGT-M ve PGT-SR arasındaki fark nedir? expand_more
PGT-A tüp bebekte canlı doğum oranını artırır mı? expand_more
PGT kimlere önerilir? expand_more
PGT ile NİPT arasındaki fark nedir? expand_more
Türkiye'de cinsiyet seçimi amacıyla PGT yapılabilir mi? expand_more
Editöryal kontrol
Bu sayfa, Baş Editör Doç. Dr. Senai Aksoy liderliğindeki tupbebek.com Editöryal Ekip tarafından hazırlanmış ve yayımlanmadan önce kaynak ve sunum açısından kontrol edilmiştir. Yayın kurulu üyeleri kendi alanlarındaki içeriklere katkı verir. Son güncelleme: 19 Ekim 2026. İçerik, güncel kılavuzlar ve kanıta dayalı tıp ilkeleri doğrultusunda hazırlanmıştır.
İlgili sayfalar
Genetik testler
Kromozomal tarama ve detaylı bilgiler
edit_notePGT-A rehberi
Kromozom sayısı taraması, mozaiklik ve başarı beklentisi
geneticsPGT-M tek gen rehberi
SMA, talasemi ve kalıtsal hastalık riski için hedefli embriyo testi
gavelPGT ve cinsiyet seçimi
Türkiye'deki yasal ve etik sınırlar
biotechTedavi yöntemleri
IVF, ICSI ve yardımcı üreme teknikleri
monitoringBaşarı oranları
PGT ve IVF istatistikleri
menu_bookTıbbi sözlük
PGT, PGT-A, PGT-M terim açıklamaları
Yasal uyarı: Preimplantasyon genetik testler (PGT) Türkiye'de Sağlık Bakanlığı düzenlemeleri kapsamında ve tıbbi endikasyona bağlı olarak uygulanabilir. Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Tedavi kararları için mutlaka bir üreme tıbbı uzmanına danışınız. tupbebek.com, bu içeriğe dayanılarak alınan kararlardan sorumlu tutulamaz.