verified Tıbbi Rehber

PGT Nedir? Preimplantasyon Genetik Test Rehberi

İnceleme:

Editöryal Ekip

Son güncelleme: 19 Ekim 2026

PGT en sık "Embriyoyu daha sağlıklı seçebilir miyiz?" sorusuyla gündeme gelir. PGT tek bir test değildir ve herkese aynı nedenle önerilmez. Kimi zaman kromozom sayısını taramak, kimi zaman ailede bilinen tek gen hastalığını ayırt etmek, kimi zaman da yapısal kromozom taşıyıcılığı olan çiftlerde riski daha doğru okumak için kullanılır. PGT-A transfer başına oranı yükseltebilir; ancak kümülatif canlı doğum oranını artırdığı gösterilmemiştir (ASRM 2024; Yan 2021, NEJM) ve HFEA çoğu hastada bebeğe ulaşma şansı açısından “kırmızı” derecelendirir.

science

3 tür

PGT-A, PGT-M ve PGT-SR farklı sorulara yanıt verir

biotech

Biyopsi

Blastosistten alınan birkaç hücre incelenir

monitoring

Kırmızı

HFEA, PGT-A'yı çoğu hastada bebeğe ulaşma şansı açısından bu şekilde derecelendiriyor

1. PGT nedir?

PGT, embriyodan alınan birkaç hücrenin genetik olarak incelenmesidir. Bu işlem genellikle blastosist evresinde, embriyonun dış hücre tabakasından (trofektoderm) biyopsi alınarak yapılır. Amaç "mükemmel embriyoyu" bulmak değil; belirli bir genetik soruya daha doğru yanıt verebilmektir.

PGT-A, embriyolar arasında kromozom sayısı normal görünenleri belirlemeye çalışır. Test ileri yaş, tekrarlayan düşük veya önceki başarısız denemeler gibi durumlarda gündeme gelir; ancak bu gruplarda yararı kanıtlanmış değildir. Yüksek analitik doğruluk canlı doğum garantisi vermez; test sonucu her zaman hastanın yaşı, embriyo sayısı ve önceki öyküsüyle birlikte yorumlanır.

biotech Klinik Bilgi

PGT türleri ve uygulama alanları

Test Hedef Endikasyon
PGT-A Kromozomal aneuploidi Yaş, tekrarlayan düşük, başarısız IVF
PGT-M Monogenik hastalık Kalıtsal genetik bozukluk
PGT-SR Yapısal rearanjman Translokasyon/inversiyon taşıyıcılığı

Kaynak: ESHRE ek uygulamalar için iyi uygulama önerileri, 2023

Genetik laboratuvarında PCR tüp rafı ve pipetlerin yanında oturan yetişkin kadın çalışan
Genetik laboratuvarında PCR tüp rafı ve pipetlerin yanında oturan yetişkin kadın çalışan. Yapay zekâ ile üretilmiş temsili görsel.

2. PGT-A (aneuploidi taraması)

PGT-A, embriyodaki kromozom sayısı fazlalığı veya eksikliğini (aneuploidi) tarar. Normal insan hücrelerinde 23 çift kromozom bulunur; embriyoda kromozom sayısının eksik ya da fazla olması tutunma şansını azaltabilir, düşük riskini artırabilir veya gebeliğin hiç başlamamasına yol açabilir.

Yaş ilerledikçe yumurtalarda kromozomal hata olasılığı artar. Bu nedenle PGT-A özellikle ileri yaşta ya da tekrarlayan kayıp öyküsünde gündeme gelebilir; ancak bu gruplarda da kümülatif canlı doğum yararı gösterilmemiştir. Herkese eklenen bir test değildir; amaç, transfer edilecek embriyoyu seçerken belirsizliği azaltmaktır.

arrow_forward Genetik testler hakkında detaylı makale
Mikromanipülatör başında eldivenli eller; ekranda blastosistten birkaç hücrenin biyopsi pipetiyle alınması

3. PGT-M (monogenik hastalıklar)

PGT-M, ailede bilinen tek gen hastalığı riski olduğunda kullanılan hedefli bir testtir. Kistik fibrozis, SMA (spinal musküler atrofi), talasemi veya Huntington hastalığı gibi durumlarda test, embriyonun ailedeki belirli genetik riski taşıyıp taşımadığını gösterir; embriyonun genel kalitesi hakkında bilgi vermez.

Analizde Karyomapping (SNP array) veya PCR tabanlı yöntemler kullanılabilir. Çoğu zaman önce aileye özgü hazırlık yapılır; ebeveynlerden alınan DNA örnekleriyle embriyo DNA'sı karşılaştırılır. Son karar, hastalığın kalıtım modeli, embriyo sayısı, genetik danışmanlık ve Türkiye'deki yasal çerçeveyle birlikte verilir.

biotech Klinik Bilgi

Sık tarama edilen monogenik hastalıklar

CFTR Kistik fibrozis
SMN1 SMA
HBB Talasemi
HTT Huntington

Kaynak: ASRM Practice Committee, 2023 (Fertil Steril 120:61-71)

Sıra hâlinde time-lapse inkübatörlerin bulunduğu embriyoloji laboratuvarında inkübatör kapağını kapatan embriyolog

4. PGT-SR (yapısal kromozom rearanjmanları)

PGT-SR, translokasyon (kromozom parçalarının değişimi) veya inversiyon (kromozom parçasının ters dönmesi) gibi yapısal kromozom anomalisi taşıyıcıları için uygulanır. Bu taşıyıcılar genellikle fenotip olarak normaldir ancak üreme sürecinde dengesiz kromozomlar üretebilirler.

Tarama, embriyoların balanslı (normal) veya dengesiz (anormal) kromozom kombinasyonlarına sahip olup olmadığını belirler. Dengeli taşıyıcı embriyolar transfer için seçilir; bu, gebelik başarısını artırırken düşük riskini azaltır.

biotech Klinik Bilgi

Rearanjman tipleri

Robertson İki akrosentrik kromozomun uç uca birleşmesi (füzyon)
Resiprokal İki kromozom arasında parça değişimi
İnversiyon Kromozomun bir parçasının ters dönmesi

Kaynak: ESHRE PGT Konsorsiyumu iyi uygulama önerileri, 2020 (Hum Reprod Open)

5. PGT ile NİPT arasındaki fark

Girişimsel olmayan doğum öncesi test (NİPT), gebelik süresinde annenin kanından alınan DNA fragmentlarını analiz ederek fetüsün kromozomal anomalilerini tarar (örn. Down sendromu). NİPT tarama testidir ve sonuçlar kesin değildir.

PGT ise embriyo seviyesinde invaziv (biyopsi) ile yapılır ve nispeten daha yüksek doğruluk sunar. PGT, gebelik öncesi embriyoyu test eder; NİPT ise gebelik sonrasında uygulanır. İkisi de farklı aşamalarda kullanılır ve aynı hastaya sırayla uygulanabilir.

compare_arrows PGT ile NİPT karşılaştırması

Özellik PGT NİPT
Zamanlama Embriyo (gün 5-6) Gebelik (10+ hafta)
Yararları Düşük riskini azaltabileceği öne sürülür; yararı belirsiz (ASRM 2024) Girişimsel değil, erken tarama
Laboratuvarda DNA dizileme cihazına reaktif kartuşu yerleştiren eldivenli eller

6. Sınırlamalar ve etik hususlar

PGT, yüksek doğruluk oranlarına sahip olsa da sınırlamaları vardır. Mozaiklik (embriyoda kromozomu normal ve anormal hücrelerin birlikte bulunması), yanlış pozitif/negatif sonuçlar ve embriyo hasar riski bu noktalardandır.

Etik tartışmalar ise genetik bilginin kullanımı, seleksiyon, embriyo imha kararları ve Türkiye'deki yasal çerçeve ile ilgilidir. PGT, tıbbi endikasyona ve Sağlık Bakanlığı düzenlemelerine uygun olarak yapılır.

biotech Klinik Bilgi

PGT sınırlamaları

Mozaiklik Biyopsi örneği embriyonun genel durumunu tam yansıtmayabilir
Yanlış sonuç DNA çoğaltma (amplifikasyon) hatalarına bağlı yanlış pozitif ya da negatif sonuç
Yasal Türkiye'de tıbbi endikasyon ve Sağlık Bakanlığı düzenlemeleri çerçevesinde

Kaynak: ESHRE PGT Konsorsiyumu iyi uygulama önerileri, 2020 (Hum Reprod Open). Yasal kapsam için merkezinize ve Sağlık Bakanlığı düzenlemelerine başvurun.

Klinik resepsiyonunda dosya uzatan bir çift, arkadan görünüm

7. Sık sorulan sorular

PGT (preimplantasyon genetik test) nedir? expand_more
PGT, tüp bebek (IVF) sürecinde elde edilen embriyolardan transfer öncesi alınan birkaç hücrenin (trofektoderm biyopsisi) genetik olarak analiz edilmesidir. Üç tipi vardır: kromozom sayısını tarayan PGT-A, tek gen hastalıklarını tarayan PGT-M ve yapısal kromozom rearanjmanlarını tarayan PGT-SR.
PGT-A, PGT-M ve PGT-SR arasındaki fark nedir? expand_more
PGT-A embriyodaki kromozom sayısı anormalliklerini (aneuploidi) tarar; en sık ileri yaş, tekrarlayan düşük ve başarısız IVF denemelerinde gündeme gelir. PGT-M kistik fibrozis, SMA veya talasemi gibi tek gen kaynaklı kalıtsal hastalıkları tarar. PGT-SR ise translokasyon veya inversiyon gibi yapısal kromozom rearanjmanı taşıyıcılarında dengeli embriyoyu belirlemek için kullanılır.
PGT-A tüp bebekte canlı doğum oranını artırır mı? expand_more
Genel ve iyi prognozlu hasta grubunda artırmaz. Çok merkezli randomize kontrollü çalışmalar (Yan 2021, NEJM) ve ASRM 2024 komite görüşü, PGT-A ile konvansiyonel IVF arasında kümülatif canlı doğum oranının benzer olduğunu bildirir. PGT-A transfer başına oranı yükseltebilir, ancak toplam canlı doğumu artırdığı gösterilmemiştir. HFEA, PGT-A'yı çoğu hastada bebeğe ulaşma şansı açısından “kırmızı”, düşük oranını azaltma açısından “yeşil”, ileri yaşta ise kanıt yetersiz olduğu için “gri” ile değerlendiriyor. Rutin bir tarama testi değildir ve bugün için kanıtla desteklenmiş net bir endikasyonu yoktur.
PGT kimlere önerilir? expand_more
Karar kişiye özeldir. PGT-A en sık ileri kadın yaşı, tekrarlayan gebelik kaybı veya tekrarlayan implantasyon başarısızlığında gündeme gelir; ancak bu gruplarda da yararı net gösterilmemiştir. PGT-M ailede bilinen tek gen hastalığı taşıyıcılığında, PGT-SR ise yapısal kromozom rearanjmanı taşıyıcılığında önerilir. Endikasyon, hekim değerlendirmesi ve genetik danışmanlıkla birlikte belirlenir.
PGT ile NİPT arasındaki fark nedir? expand_more
PGT, embriyo seviyesinde, gebelik öncesinde biyopsi ile yapılır. NİPT (non-invaziv prenatal test) ise gebelik sırasında annenin kanından alınan DNA ile yapılan bir tarama testidir ve kesin tanı değildir. İkisi farklı aşamalarda kullanılır ve aynı hastaya sırayla uygulanabilir.
Türkiye'de cinsiyet seçimi amacıyla PGT yapılabilir mi? expand_more
Hayır. Türkiye'de tıbbi gerekçesi olmayan (sosyal) cinsiyet seçimi yasaktır. PGT, tıbbi endikasyona ve Sağlık Bakanlığı düzenlemelerine bağlı olarak uygulanır; hangi durumlarda yapılabileceğini merkezinize ve genetik danışmanınıza sorun.

Editöryal kontrol

Bu sayfa, Baş Editör Doç. Dr. Senai Aksoy liderliğindeki tupbebek.com Editöryal Ekip tarafından hazırlanmış ve yayımlanmadan önce kaynak ve sunum açısından kontrol edilmiştir. Yayın kurulu üyeleri kendi alanlarındaki içeriklere katkı verir. Son güncelleme: 19 Ekim 2026. İçerik, güncel kılavuzlar ve kanıta dayalı tıp ilkeleri doğrultusunda hazırlanmıştır.

İlgili sayfalar

Yasal uyarı: Preimplantasyon genetik testler (PGT) Türkiye'de Sağlık Bakanlığı düzenlemeleri kapsamında ve tıbbi endikasyona bağlı olarak uygulanabilir. Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Tedavi kararları için mutlaka bir üreme tıbbı uzmanına danışınız. tupbebek.com, bu içeriğe dayanılarak alınan kararlardan sorumlu tutulamaz.