IUI Aşılama Nedir? Kimlere Uygun, Başarı Oranı ve Süreç
Aşılama, doğru hastada sade ve erişilebilir bir basamaktır; yanlış hastada ise zaman kaybettiren bir ara durak olabilir.
İçindekiler
- IUI nasıl yapılır?
- Sık aranan aşılama soruları
- Kimlere uygundur?
- Kimlere uygun değildir?
- Başarı oranı neye bağlıdır?
- Kaç kez denenmeli?
- Riskler nelerdir?
- Sıkça sorulan sorular
Sık Aranan Aşılama Soruları
| Aranan ifade | Kısa cevap |
|---|---|
| Aşılama nedir, nasıl yapılır? | Hazırlanmış hareketli spermlerin ince kateterle rahim içine verilmesidir; ovulasyon zamanlamasıyla yapılır. |
| IUI nedir tıp? | IUI, intrauterin inseminasyonun kısaltmasıdır; Türkçede rahim içi aşılama olarak kullanılır. |
| Aşılama mı tüp bebek mi? | En az bir tüp açık, yaş genç ve sperm faktörü hafifse IUI düşünülebilir; ileri yaş, kapalı tüpler veya ciddi erkek faktöründe IVF/ICSI öne çıkar. |
| Aşılama başarı oranı nedir? | Döngü başına oran yaş, neden, sperm ve folikül sayısına göre değişir; tek bir yüzde herkes için geçerli değildir. |
IUI Aşılama Nasıl Yapılır?
IUI gününde semen örneği laboratuvarda hazırlanır; hareketli spermler ayrıştırılır ve seminal sıvı uzaklaştırılır. Ardından ince, yumuşak bir kateterle sperm rahim içine verilir. İşlem genellikle birkaç dakika sürer, anestezi gerektirmez ve çoğu kişi aynı gün günlük yaşamına dönebilir.
Zamanlama en kritik noktadır. IUI, LH artışı veya hCG çatlatma iğnesine göre planlanır. ASRM, uyarılmış IUI döngülerinde tek IUI’nin hCG enjeksiyonuna göre 0-36 saat aralığında yapılmasını destekleyen kanıtlar olduğunu belirtir. (B - güçlü kanıt)
IUI Kimlere Uygundur?
| Durum | IUI Neden Düşünülebilir? |
|---|---|
| Açıklanamayan infertilite | Oral ilaçla ovulasyon uyarımı + IUI ilk basamak olabilir |
| Hafif erkek faktörü | Sperm yıkama ile hareketli sperm seçilir |
| Servikal faktör | Serviks bariyeri atlanır |
| Ovulasyon düzensizliği | Ovulasyon indüksiyonu ile zamanlama yapılır |
| Cinsel ilişki/ejakülasyon zorluğu | Uygun sperm elde edilebiliyorsa rahim içine verilebilir |
İyi aday seçimi, IUI’nin başarısını belirleyen en önemli adımdır.
IUI Kimlere Uygun Değildir?
IUI aşağıdaki durumlarda genellikle zaman kaybettirir:
- İki fallop tüpünün kapalı olması
- Ciddi erkek faktörü veya çok düşük yıkama sonrası hareketli sperm sayısı
- İleri kadın yaşı ve düşük yumurtalık rezerviyle zamanın kritik olması
- Şiddetli endometriozis veya ileri pelvik yapışıklık
- Birkaç kaliteli IUI denemesine rağmen sonuç alınamaması
Bu durumlarda doğrudan IVF/ICSI daha rasyonel olabilir.
IUI Başarı Oranı Neye Bağlıdır?
Başarı; yaş, infertilite nedeni, sperm kalitesi, tüplerin durumu, folikül sayısı ve kullanılan ilaçlara göre değişir. Genel klinik pratikte döngü başına gebelik olasılığı çoğu uygun çiftte kabaca %8-20 aralığında konuşulur; ancak bu sayı kişisel dosyaya göre çok değişebilir. (B - güçlü kanıt)
IUI’de amaç kabul edilebilir gebelik olasılığını çoğul gebelik riskini artırmadan yakalamaktır.
IUI Kaç Kez Denenmeli?
Çoğu gebelik ilk 3-4 uygun IUI döngüsünde gerçekleşir. Yaş genç, rezerv iyi ve neden açıklanamayan infertilite/hafif erkek faktörü ise 3-4 deneme makul olabilir. 38 yaş üzeri, düşük rezerv, uzun infertilite süresi veya kötü sperm parametreleri varsa IVF’e daha erken geçmek zaman kazandırabilir.
Riskler ve İptal Kriterleri
IUI’nin kendisi düşük riskli bir işlemdir; hafif kramp veya lekelenme olabilir. Asıl dikkat edilmesi gereken risk, ovulasyon ilaçlarıyla gelişen çoğul gebeliktir. ASRM, non-ART tedavilerde birden fazla büyük folikül geliştiğinde iptal veya strateji değişikliğinin düşünülmesini önerir. (B - güçlü kanıt)
Sıkça Sorulan Sorular
IUI ağrılı bir işlem mi?
Genellikle hayır. Muayene benzeri kısa bir işlemdir. Bazı kişilerde hafif kramp veya lekelenme olabilir.
Aşılama için tüplerin açık olması gerekir mi?
Evet. En az bir tüp açık ve işlevsel olmalıdır; iki tüp kapalıysa IUI ile sperm ve yumurta buluşamaz.
IUI sonrası yatmak gerekir mi?
Uzun yatak istirahati gerekmez. Kısa dinlenme sonrası günlük yaşama dönülebilir.
IUI başarısız olursa ne zaman IVF'e geçilir?
Genellikle 3-4 iyi planlanmış deneme sonrası gebelik olmazsa, özellikle yaş ve rezerv faktörü varsa IVF değerlendirilir.
Aşılama mı tüp bebek mi daha uygundur?
Bu karar yaş, tüplerin açık olup olmadığı, semen analizi, infertilite süresi ve yumurtalık rezervine göre verilir. IUI daha basit bir basamak olabilir; ancak uygun olmayan hastada zaman kaybettirebilir.
Aşılama kaç kez denenir?
Uygun adaylarda çoğu zaman 3-4 iyi planlanmış deneme sonrası sonuç alınamazsa IVF değerlendirilir. İleri yaş, düşük rezerv veya ciddi erkek faktöründe daha erken geçiş konuşulabilir.
Öneri Derecesi
Güçlü
Sınırlı RKÇ veya iyi tasarlanmış kohort çalışmaları
Bu sınıflandırma, Oxford CEBM ve USPSTF benzeri bilimsel hiyerarşileri daha pratik bir editoryal dile çevirir. Bu yazıdaki ana öneriler, sınırlı sayıda RKÇ veya güçlü gözlemsel kohort verileri ile desteklenir.
Birden fazla yüksek kaliteli RKÇ veya meta-analiz
Sınırlı RKÇ veya iyi tasarlanmış kohort çalışmaları
Vaka-kontrol veya gözlemsel veri ağırlıklı
Uzman görüşü veya vaka sunumları
Sizin İçin Seçtiğimiz Diğer Rehberler:
Yasal Uyarı
Son tıbbi revizyon tarihi: 12 Mayıs 2026. Bu makale bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi teşhis ve tedavi yerine geçmez. IUI veya IVF kararı yaş, rezerv, tüp açıklığı ve semen analizine göre kişiselleştirilmelidir.
Bilimsel Kaynaklar
3 referans
- 1
Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Evidence-based treatments for couples with unexplained infertility: a guideline. Fertility and Sterility (2020)
- 2
Cohlen BJ, Vandekerckhove P, de Bruin JP et al.. Effectiveness of intrauterine insemination: a systematic review and meta-analysis. Human Reproduction Update (2018)
- 3
Practice Committee of the American Society for Reproductive Medicine. Multiple gestation associated with infertility therapy: a committee opinion. Fertility and Sterility (2022)
Uzmana Sor
Tahlil sonuçlarınızı anonim olarak değerlendirelim
Bilgilendirme Rehberi
30 Günlük Tüp Bebek Beslenme Planı
Uzman diyetisyen ve üreme endokrinologları tarafından hazırlanan, bilimsel kaynaklara dayalı beslenme rehberi.
