4AA, 3BB veya 5BC. Embriyo Kalite Kodları ve Gebelik Şansınız Hakkında Gerçekler

Embriyo derecelendirmesi (4AA veya 3BB gibi), embriyoları sadece dış görünüşlerine göre sıralamanın bir yolu. Ama unutmayın, iyi bir derece her zaman hamilelik anlamına gelmez. Blastosistin ne kadar iyi geliştiğine (1’den 6’ya kadar bir puan), iç hücre kütlesinin (bebeğe dönüşecek kısım, A’dan C’ye bir harf) ve trofektodermin (plasentaya dönüşecek kısım, yine A’dan C’ye bir harf) kalitesine bakılır.

AA embriyolarının tutunma ihtimali daha yüksek olsa da, BB veya BC embriyoları da sağlıklı bebeklere dönüşebilir, özellikle de genetik olarak normallerse (euploid). Bu yazıda, bu kodların ne anlama geldiğini, görünüşün her şey olmadığını ve transfer için en iyi embriyonun nasıl seçileceğini anlatacağım.

📌 Bu makalede öğreneceklerini

1. Giriş: Karne Kaygısı
2. Temel Biyoloji: Oosit’ten Blastosist’e (J0–J6)
3. Gardner Sistemi Çözülüyor: IVF’nin Da Vinci Şifresi
4. Derece Sözlüğü: Derinlemesine Analiz (4AA, 3BB, 5BC…)
5. İstanbul Konsensüsü: Yeni Bilimsel Referans
6. Trophectoderm ve İmplantasyonun Önemli Rolü
7. Estetik Öncesi Genetik: PGT-A ve Mozaikizm
8. Zaman Atlamalı Çekim ve Morfokinetik: Film vs Fotoğraf
9. Laboratuvar Ortamı ve Embriyologun Rolü
10. Transfer Stratejileri: Taze vs Dondurulmuş ve Endometrial Hazırlık
11. Etkileyen Faktörler: Yaş, Sperm ve Protokoller
12. SSS: Sorularınıza Doğrudan Cevaplar

1. Giriş: Karne Kaygısı

Avrupa ile Asya’nın buluştuğu yerde, kliniğimde 30 senedir çiftlerin çocuk sahibi olmasına destek oluyorum. Herkes için o beklenen an, embriyo raporunun geldiği zamandır. O rapor, teknik kelimeler ve sayılarla dolu, sanki bir hüküm gibi duran soğuk bir evraktır.

Ben bu durumu önemli bir derbiye, mesela Galatasaray-Fenerbahçe maçına benzetiyorum. Tribünde oturmuş, heyecandan kalbiniz yerinden çıkacak gibi, takımınızın (yani embriyolarınızın) gol atıp atmayacağını merakla beklersiniz. Ama golü görmek yerine, size bir istatistik raporu verirler sanki: kim daha çok topa sahip olmuş, kaç tane pas isabetli olmuş, kaç şut çekilmiş… İşte embriyo derecelendirmesi de böyle bir şey: o an embriyolarınızın nasıl olduğunun bir incelemesi. Ama bu, maçın skorunu, yani sağlıklı bir bebeğinizin olup olmayacağını tam olarak göstermez.

Bu yazıda amacım, işte o karmaşık dili daha anlaşılır kılmak. O gıcık kodları, herkesin anlayabileceği bilgilere çevireceğiz. Neden 4AA genelde en iyisi sayılırken, 3BB veya 5BC gibi görünenler de sürpriz yapıp kazanan olabilir, bunları inceleyeceğiz.

Tematik Otorite ve Klinik Gerçeklik

Üreme tıbbı karmaşık bir alan, basit bir konu değil. Yani, tek bir cevapla geçiştirilemez. Aslında biraz da şans işi diyebiliriz. Örneğin, C sınıfı bir embriyo hemen gözden çıkarılmamalı; ihtimaller düşük olsa da, yine de bir umut vardır. Benim amacım ve bu rehberin amacı, olanları paniklemeden, bir uzman gibi anlayabilmeniz için size yardımcı olmak.

2. Temel Biyoloji: Oosit’ten Blastosist’e (J0-J6)

İyi not almak istiyorsak, öncelikle neye önem verdiğimizi anlamalıyız. İn vitro embriyo gelişimi, canlılar için adeta zorlu bir yarış gibidir. Başarıya ulaşılan her adım, küçük bir zaferdir.

0. Gün: Döllenme

Her şey, yumurta ve spermin buluşmasıyla başlıyor. Eğer erkekte kısırlık sorunu varsa veya döllenme şansını artırmak istersek, laboratuvarlarımızda genellikle ICSI (İntrasitoplazmik Sperm Enjeksiyonu) yaparız.

• Bu nasıl oluyor: Embriyolog, en iyi hareket eden ve şekli en düzgün spermi seçiyor (bazen daha yakından bakmak için IMSI kullanılıyor) ve bu spermi direkt olarak olgun yumurta hücresinin içine enjekte ediyor.

• Sonra neye bakıyoruz: Yaklaşık 16-18 saat sonra, iki tane pronükleus (2PN) oluşmuş mu diye kontrol ediyoruz. Bunlardan biri annenin, diğeri babanın DNA’sını taşıyor. Eğer bunlar görünürse, döllenme başarılı olmuş demektir.

1. ila 3. günler: Bölünme Aşaması

Bu aşamada hücreler sadece bölünür. Embriyo büyümez, etrafındaki zarda ufak parçalara ayrılır.

• 2. gün (4 hücre): Genelde, aynı boyutta ve azıcık hücre atığı olan 4 hücre görürüz.

• 3. gün (8 hücre): Burası çok önemli. Önceden embriyo, annenin yumurtasından aldığı besinleri kullanıyordu. Ama 8 hücreden sonra, büyümesini sürdürmek için kendi genetik kodunu (anne babanın DNA’sı) çalıştırması gerekir. Güçsüz embriyolar genelde burada durur.

4. Gün: Morula ve Sıkışma

İlk başta hücreler yapış yapış olur. Aralarındaki çizgiler silinir. İşte o zaman embriyo böğürtlene benzer, bu yüzden ona Morula deriz.

Aklınızda bulunsun: Bu yapışma olayı çok önemli. Hücrelerin konuşup kaynaşmasına ve değişik işler yapmaya hazırlanmasına yardım eder. Eğer bir embriyo 4. günde sıkışmazsa, büyüyüp gelişme şansı pek olmaz.

5. ve 6. Gün: Blastosist

Gardner’a göre süreç kabaca şöyle ilerliyor:

-Kavitasyon: Minik pompalar (Na+/K+ ATPase) çalışıp embriyoya sıvı gönderiyor. Bu sayede blastosel denilen bir boşluk oluşuyor.

-Farklılaşma: Hücreler bu aşamada uzmanlaşmaya başlıyor. Kimisi gelecekteki bebeği (İç Hücre Kütlesi veya IHC), kimisi de plasentayı (Trophectoderm veya TE) oluşturuyor.

Dr. Aksoy’un dediği: Embriyoları blastosist evresine (5. gün) kadar geliştirmek bir nevi doğal seçilim gibi. Döllenen embriyoların yaklaşık yarısı bu aşamaya gelemiyor. Belki biraz sert bir yöntem ama bu doğal ayıklama, tutma olasılığı en yüksek olan embriyoları seçmemize yardımcı oluyor.

3. Gardner Sistemi Çözüldü: IVF’nin Da Vinci Şifresi

90’ların sonunda David Gardner tarafından geliştirilen bu sistem, dünya çapında bir standarttır. Embriyoyu üç ayrı bileşene ayırır. Her bir bileşeni anlamak, raporunuzu bir profesyonel gibi okuyabilmenizi sağlar. Gardner sistemi, çok sayıda uluslararası çalışma tarafından onaylanmış ve blastosistlerin morfolojik değerlendirmesinde referans olarak kabul edilmektedir.

1. Sayı: Genişleme (Hacim)

Bu sayı (1 ila 6 arasında), gelişimin ilerlemesini tanımlar, mutlaka içsel kaliteyi tanımlamaz. Şişirilen bir balon düşünün.

2. İlk Harf: İç Hücre Kütlesi (MCI)

Bu, daha sonra bebeğe dönüşecek olan hücre yığını. Yani, bayağı önemli bir şey. Morfometrik çalışmalar implantasyonun başarısını tahmin etmek için ICM hücrelerinin sayısı ve yoğunluğunun önemini göstermiştir.

• A: Hücrelerle tıka basa dolu, hepsi birbirine yapışmış durumda. Top gibi, hem de yuvarlak ve dolgun.

• B: Burada daha az hücre var ve bunlar o kadar sıkışık değil. Her bir hücreyi tek tek seçebilirsiniz.

• C: Neredeyse hiç hücre yok. Ne olup bittiğini anlamak bile zor.

3. İkinci Harf: Tropektoderm (TE)

Plasentayı oluşturan katmanları şöyle düşünebiliriz:

• A: Sanki bir sürü hücre sıkıca bir araya gelmiş, kalın bir şerit oluşturmuş gibi. Tam bir duvar gibi sağlam!

• B: Burada hücreler biraz daha seyrek ve birbirinden uzakta duruyor. Yoğunluğu daha az yani.

• C: Hücreler burada iyice azalmış, büyük ve şekilsiz hale gelmişler. En hassas, kolay zarar görebilecek kısım burası.

4. Derece Sözlüğü: Derinlemesine Analiz (4AA, 3BB, 5BC…)

Şimdi şu soruya cevap verelim: Acaba embriyom iyi mi?. En çok karşılaşılan durumları açıkça ve dürüstçe inceleyelim. 10.000’den fazla transferi kapsayan yakın zamanda yapılan çok merkezli bir çalışma, her derecenin başarı oranlarını daha iyi anlamamızı sağlamıştır.

“En Üst Düzey” Dereceler: 4AA, 5AA, 6AA

-Analiz: Bunlar “sınıfın birincileri”dir. Maksimum genişleme ve yoğun hücre yapılarına sahiptirler.

-Başarı Oranı: Çalışmalar, %60 ila %70 (35 yaşın altındaki kadınlarda) klinik gebelik oranları göstermektedir.

-Aklınızda Bulunsun: Dış görünüşe aldanmayın! 5AA embriyo süper görünse bile, özellikle anne adayı 38 yaşından büyükse genetik sorunları olma ihtimali var. Tıpkı şık bir araba alırken motoruna baktırmak gibi, bunda da genetiği kontrol etmek lazım.

“Yüksek Ortalama” Dereceleri: 3AA, 4AB, 4BA, 5AB

Neredeyse kusursuz. MCI ya da TE yapılarından biri B almış, ama bu tamamen neye baktığınıza bağlı. Harika olma potansiyeli var. Başarı ihtimali, AA kalitesindekilere çok yakın, genellikle %50-60 civarında.

Dr. Aksoy’un düşüncesi: Eğer transfer için seçim yapmak zorunda kalsam, şahsen 4AA ve 4AB arasında devasa bir fark görmüyorum. Bence ikisi de harika embriyolar.

“Ortalama” Notlar: 3BB, 4BB, 5BB

Durum Değerlendirmesi: Bu kısım biraz sorunlu görünüyor ama aslında tüp bebek yöntemiyle doğan çoğu bebek buradan çıkıyor. Her şey yolunda fakat sayıları biraz düşük.

İhtimaller: Gayet iyi. Hamile kalma oranı %40 ila %50 civarında.

Aklınızda Bulunsun: BB embriyo da tamamen sağlıklı bir embriyodur. Endişelenmeyin. Zaten normal yolla oluşan embriyoların çoğu da AA kalitesinde değil. BB embriyo, sağlıklı bir bebek sahibi olmak için yeterli her şeye sahip.

“Düşük Ortalama” Dereceleri: 3BC, 4CB, 5BC

-Durum Değerlendirmesi: Görünen o ki, yapılardan birinde ufak bir sorun var (C).

-BC (MCI=B, TE=C) : Bebeğin geleceği parlak gibi duruyor, yalnız plasenta biraz güçsüz. Plasenta tutunmada zorlanabileceği için rahme yerleşmede sorun yaşanabilir ya da erken düşük riski olabilir.

-CB (MCI=C, TE=B) : Plasenta sağlam, ama hücre yığını biraz zayıf kalmış. İlk başta bu durum bebeğin gelişimi açısından daha düşündürücü olabiliyor, ama bazen embriyo bu durumu düzeltebiliyor.

-Umut: Orta seviyede, yaklaşık %25-35 civarında.

-Neden saklamalıyız? Çünkü %30 demek, neredeyse her üç denemeden birinde başarılı olma ihtimali var demek. Bu hiç de küçümsenecek bir oran değil. Hele bir de embriyo genetik açıdan sağlamsa, bu şans daha da artar.

“Zayıf” Dereceleri: CC

-Değerlendirme: Hücre sayısı az görünüyor.

-Durum: Kalitesi düşük (yaklaşık %15-20). Çoğu merkez, CC embriyoları çözüldükten sonra yaşama ihtimalleri düşük olduğu için dondurmayı pek tercih etmez.

-Not: Eğer elde sadece bu embriyo varsa, taze transfer denenebilir. CC embriyolarından sonra sağlıklı doğumlar yaşanmıştır.

5. İstanbul Konsensüsü: Yeni Bilimsel Referans

Klinikte en çok Gardner sistemi kullanılıyor ama bilim insanları değerlendirmeleri daha standart hale getirmek istiyor. Bu amaçla, ESHRE ve Alpha Scientists’in 2011’de geliştirdiği ve sonra da 2025 yılında güncellenen İstanbul Konsensüsü var.

Neden yeni bir standart?

“A, B, C” değerlendirmesi bir ölçüde özneldir. İstanbul’da ‘B’ olan bir şey New York’ta “A” olabilir. İstanbul Konsensüsü, bu kriterleri birleştirmek ve böylece dünya çapındaki araştırmaların karşılaştırılabilir olmasını sağlamayı amaçlamaktadır.

Konsensüs Kriterleri

Embriyoları kabaca şöyle sınıflandırabiliriz:

1- İyi: Bunlar, Gardner ölçeğine göre AA veya AB/BA notu alan, en iyi kalitedeki embriyolar.

2- Orta: BB notu alan embriyolar bu sınıfa giriyor.

3- Kötü: C notu alanlar ise bu kategoride.

“Sıralama” ve “Derecelendirme” Kavramları

Şöyle bir ayrım yapmak önemli:

-Derecelendirme: Bu sadece bir not vermek, mesela 4AA demek gibi.

-Sıralama: Aynı gruptaki embriyoları önemli gördüğümüz bir sıraya koymak. Böylece ilk hangisini transfer edeceğimize karar veriyoruz.

-Peki biz bunu nasıl yapıyoruz: Laboratuvarımda size bilgi verirken Gardner notlarını kullanıyorum. Ama embriyoları sıralarken İstanbul konsensüsüne uyuyorum. Yani diyelim ki bir 4AA ve bir de 4BB embriyonuz var. Bu durumda 4AA olanı ilk sıraya koyuyorum. Eğer iki tane 4BB embriyonuz varsa, o zaman da diğer özelliklerine bakıp (gelişimleri, ilk halleri gibi) hangisinin daha iyi olduğuna karar veriyorum.

6. Tropektoderm ve İmplantasyonun Önemli Önemi

Embriyologlar arasında sürekli bir tartışma vardır: Hangisi daha önemlidir? Bebeğin notu (MCI) mu yoksa plasentanın notu (TE) mu? Uzun süre MCI’nın en önemli olduğu düşünülüyordu. Sonuçta, bebek bu. Ancak son araştırmalar trofektoderm (2. harf)‘in hamilelik için en iyi belirleyici olabileceğini öne sürüyor.

TE neden bu kadar önemli?

1. Yerleşme: Embriyonun dış tabakasının (TE), rahim duvarına girmesi gerekiyor. Eğer bu tabaka yeterince güçlü değilse (C derecesi), embriyo tutunamaz. Tutunmazsa, iç kısmı (ICM) çok iyi olsa bile hamilelik olmaz.

2. hCG üretimi: Embriyonun dış tabakası, hamilelik hormonu olan hCG’yi üretir. Bu hormon, anne vücuduna Buradayım, adet olma diye sinyal gönderir.

3. Düşük riski: Zayıf bir dış tabaka, ilk aylarda düşük yapma riskini artırır.

Hastalar için tavsiye: Eğer 3AB (iç kısım=A, dış tabaka=B) ve 3BA (iç kısım=B, dış tabaka=A) embriyoları arasında seçim yapmanız gerekirse, çoğu uzman artık 3BA’yı seçmenizi öneriyor. Çünkü embriyonun iyi yerleşmesi için sağlam bir plasentaya sahip olması daha önemli olduğunu düşünüyorlar.

7. Estetik Öncesi Genetik: PGT-A ve Mozaikizm

Bu, günümüz tıpında önemli bir dönüm noktasıdır. Dışarıdan gördüğümüz sadece bir görünüş, çünkü aslında her şey genlerde belirlenir.

PGT-A (Anöploidi için Preimplantasyon Genetik Test)

Bu teknik trofektodermdan birkaç hücre alınarak (biyopsi) kromozom sayısını analiz etmektir. Modern teknolojiler, 24 kromozomun tam analizini yapmak için yeni nesil dizileme (NGS) kullanır.

• Euploïde: 46 kromozom (Normal).
• Aneuploid: Anormal sayı (örneğin: Trisomi 21, Monosomi). Bu embriyolar implantasyonun başarısızlığına veya düşük yapmaya ya da konjenital anomalilere yol açar.

# Altın Kural: Euploïdie > Morfoloji

Euploid 4CC embriyolar, anöploid 4AA embriyolara kıyasla bebek sahibi olma olasılığını yükseltir. Bu yüzden, özellikle 38 yaş üstü veya birden çok kez başarısız denemesi olan hastalar için PGT-A’yı tavsiye ediyorum. Böylece, görünüşte iyi olsa da genetik açıdan sorunlu embriyoları transfer ederek vakit kaybetmemiş oluruz. Son araştırmalar PGT-A’nın düşük oranını önemli ölçüde azaltabileceğini göstermektedir.

“Mozaik”lerin Karmaşık Durumu

Bazen sonuç “Mozaik” . Bu, numunenin normal ve anormal hücrelerin bir karışımını içerdiği anlamına gelir. Mozaikizm üzerine yapılan araştırmalar son yıllarda önemli ölçüde gelişmiştir.

• Düşük mozaikli embriyolar (yüzde 50’den az kusurlu): Bu embriyolar kendilerini düzeltebilir. Kusurlu hücreler plasentaya gider ve bebek sağlıklı hücrelerden gelişir. Bu embriyolar transfer edilebilir ve sağlıklı bebekler doğabilir.

• Yüksek mozaikli embriyolar (yüzde 50’den fazla kusurlu): Başarı ihtimali daha düşük olsa da, bazen tek seçenektir.

• Bu karmaşık bir durum ve bir genetik uzmanıyla detaylı konuşmak gerekiyor.

8. Time-Lapse ve Morfokinetik: Film vs Fotoğraf

Klasik değerlendirme (Gardner) sistemi biraz katı. Sanki bir embriyoyu incelemek için her gün kuluçka makinesinden çıkarıyoruz. Bu da maraton koşan birini sadece bitiş çizgisine geldiği andaki fotoğrafıyla değerlendirmek gibi bir şey.

Time-Lapse Teknolojisi (Embryoscope)

Laboratuvarımızda, her 10 dakikada bir fotoğraf çeken kameralarla donatılmış inkübatörler kullanıyoruz. Bu, gelişimin bir filmini oluşturur. Bu sayede Morfokinetik’i (bölünmelerin zamanlamasını) analiz edebiliyoruz. Modern zaman atlamalı sistemler kültür koşullarını bozmadan sürekli izleme imkanı sağlar.

Anahtar Parametreler (t2, t3, t5, cc2)

Olayları tam olarak ne zaman olduğunu takip ediyoruz. Araştırmalar bazı şeylerin nasıl gidebileceğine dair ipuçları veriyor:

• t2: İlk hücrenin bölündüğü an. Eğer bu çok erken (20 saatten önce) ya da çok geç olursa, bir şeyler ters gidiyor demektir.

• cc2: Hücre bölünme süresinin ne kadar sürdüğü.

• Doğrudan Bölünme: Eğer bir hücre ikiye değil de doğrudan üçe bölünürse (1’den 3’e), bu genetik olarak kötü bir işaret. Eğer o doğru anı kaçırırsak, bunu normal gözlemle fark edemeyiz.

Bu bilgilerle, farklı yöntemler (bazen yapay zeka ile) kullanarak bir canlılık puanı verilebilir (örneğin, KIDScore). Bu puan, Gardner sınıflandırmasını daha da iyi hale getiriyor. Yakın zamanda yapılan bir meta-analiz zaman atlamalı görüntüleme ile morfokinetik seçimin kullanılmasıyla gebelik ve canlı doğum oranlarının arttığını göstermiştir.

9. Laboratuvar Ortamı ve Embriyologun Rolü

Genelde unutulan bir şey var: Laboratuvar, embriyolarınız için 5-6 gün boyunca rahim gibi davranır. Hava kalitesi, sıcaklık ve kullanılan sıvılar embriyoların gelecekteki sağlığı için çok önemli.

Görünmez Faktörler

1. Hava Kalitesi (VOC): Embriyolar, parfüm ve pis hava gibi uçucu organik bileşenlere karşı çok duyarlıdır. Laboratuvarlarımız, çok iyi bir filtreleme sistemi ile basınçlı tutulan temiz odalar şeklinde yapıldı.

2. Sıcaklık: Ufacık bir sıcaklık değişikliği bile (0,1°C) embriyonun büyümesini bozabilir. Bu yüzden, bu değişiklikleri azaltmak için ısıtmalı masalar ve tezgah üstü inkübatörler kullanıyoruz.

3. Kültür Ortamları: Fallop tüplerinde ve sonra rahimde bulunan besinleri (glikoz, piruvat, amino asitler) taklit eden sıralı veya tek aşamalı kültür ortamları kullanıyoruz.

İnsan Faktörü

Embriyo derecelendirmesi, bunu yapan uzmana göre değişebilir. Daha düzgün derecelendirme için kontroller yapılsa da, sonuçta kişisel bir değerlendirme söz konusu. Yani, bir yerde 3BB olarak not verilen bir embriyo, başka bir yerde 4BB alabilir. Bu notları birebir doğru kabul etmek yerine, o laboratuvarın uzman görüşü olarak görmek daha doğru olur.

10. Transfer Stratejileri: Taze vs Dondurulmuş ve Endometriyal Hazırlık

Güzel bir embriyoya sahip olmak yeterli değildir. Onu verimli bir ortama yerleştirmek gerekir.

Taze Transfer

Artıları: Hemen sonuç almak güzel, bekleme derdi yok.

Eksileri: Vücutta hormonlar hala etkisini gösteriyor olabilir. Rahim çok erken hazırlanabilir veya tam olarak hazır olmayabilir. Bu da embriyo tutunsa bile işleri zorlaştırabilir. Yani, her şey yolunda olsa bile risk var.

“Freeze-All” (Hepsini Dondur) ve TEC

Tedavilere çok iyi yanıt veren kadınlarda ya da PGT-A testi yapıldığında şöyle bir durum ortaya çıkıyor:

• İşleyiş: Embriyoları donduruyoruz. Sonra hormonların normale dönmesi için bir süre bekliyoruz. Ardından rahmi hormonlarla ya da doğal döngüyle yavaşça hazırlıyoruz.

• Ne oluyor: Rahim tam zamanında hazır hale geliyor. Genelde bu yöntem daha iyi işliyor ve annenin yumurtalıkları aşırı uyarılmıyor.

• Embriyo kalitesi ne olacak? Artık dondurma işlemi çok iyi: embriyoların neredeyse tamamı (%98’den çoğu) hayatta kalıyor. Kaliteli embriyo dondurulduktan sonra da kalitesini koruyor. İlk başta biraz değişebilir, ama hemen düzeliyor.

11. Etkileyen Faktörler: Yaş, Sperm ve Protokoller

Neden 4AA değil de 3BB elde ettiniz?

Anne Yaşı ve Yumurtalık Rezervi

Buradaki en büyük olay şu: Yumurta hücrelerindeki enerji santralleri, yani mitokondriler yaşlanıyor. Yaşlı bir yumurta hücresi, bölünme ve büyüme için eskisi kadar enerji üretemiyor. Bu yüzden de kalite, yaş ilerledikçe düşüyor.

Erkek Faktörü (Sperm)

Eskiden spermlerin sadece döllemeye yaradığı düşünülürdü, ama bu doğru değil. J3 aşamasında genlerin aktifleşmesi biraz da spermin getirdiği sentriol sayesinde oluyor. Eğer sperm DNA’sı çok fazla hasar görmüşse, J3’te gelişim durabilir veya blastosist kötü oluşabilir (bolca C derecesi görülebilir).

Stimülasyon Protokolü

İlaç seçimi (FSH, LH) ve hangi protokolü uyguladığımız (Antagonist, PPOS) yumurtaların kalitesini değiştirebilir. Çok fazla uyarım yapmak, kalitesi düşük yumurtaların toplanmasına yol açabilir. Benim için önemli olan her zaman kişiye özel bir yaklaşım izlemek; yani, sadece çok sayıda yumurta elde etmek yerine, kaliteli yumurtalar alabilmek için dozları ayarlamak.

12. SSS: Sorularınıza Doğrudan Cevaplar

İşte kliniğimde her gün karşılaştığım sorular ve onlara verdiğim, herkesin anlayabileceği cevaplar.

S1: “3BB embriyo ‘kötü’ bir embriyo mu?”

Hayır, kesinlikle öyle değil. B, iyi demek. 3BB, ortalama kalitede, sağlıklı bir embriyo. Tüp bebekle oluşan hamileliklerin çoğu bu tür embriyolardan gelir. Başarı şansı yaklaşık %40-50 civarında, ki bu da gayet iyi bir oran. A olmamasına takılmayın bence.

S2: “Embriyomum çözüldükten sonra büzüldü. Ölmüş mü?“

C: Yok canım. Blastosist dediğin, içi su dolu bir balon gibi düşünün. Dondurmadan önce suyunu biraz alırlar. Çözüldüğü zaman da tekrar su vermek lazım. Isıttıktan hemen sonra birazcık buruşuk veya büzülmüş görünmesi gayet normal. Ama 2-3 saat içinde tekrar şişmeye başlarsa, bu onun hayatta kaldığının süper bir işareti.

S3: “Neden bir yerine iki orta dereceli embriyo (3BC) transfer edilmiyor?”

C: Bu mümkün ama riskleri var. İkisi de tutarsa, ikiz hamilelikte erken doğum veya şeker hastalığı gibi sorunlar daha sık görülür. Bazı araştırmalar, rahmin bazen diğer embriyodan dolayı iyi olanı reddedebileceğini söylüyor (ama bu kesin değil). Genelde, eğer kişi genç değilse veya birkaç kez denemesi başarısız olduysa, biz en iyisi tek embriyo transferi diye düşünüyoruz.

S4: “Bir dahaki sefere embriyolarımın kalitesini artırabilir miyim?”

C: Genetik yapımızı değiştiremesek de, hayatımızda bazı değişiklikler yapabiliriz.

• Hayat Tarzı: Sigarayı bırakmak ve ideal kiloda kalmak çok önemli.

• Ek Destek: Koenzim Q10 (Ubiquinol), yumurta hücrelerindeki enerji üretimini artırabilir.

• Yapılabilecekler: Daha iyi embriyolar elde etmek için tedavi şeklini değiştirebilir (örneğin, LH eklemek veya farklı bir tetikleyici kullanmak) veya sperm seçiminde daha iyi yöntemler deneyebiliriz (Zymot, IMSI gibi).

S5: “Yardımlı Kuluçka (Assisted Hatching) ne anlama gelir?”

C: Embriyonun zarının, özellikle dondurulduktan sonra, biraz fazla kalın olması durumları olabilir. Bu durumda, lazerle bu zarın üzerine çok küçük bir delik açarak embriyonun zarın içinden çıkmasına ve rahme daha iyi yerleşmesine yardımcı oluruz, böylece embriyonun kalitesini artırırız. Laboratuvarımda, dondurulmuş embriyolar veya daha yaşlı hastalar için bu işlemi rutin olarak yapıyoruz.

Sonuç: Harflerin Ötesinde, Yaşamın Vaadi

Unutmayın, laboratuvar raporunuz sadece bir yol gösterici, asıl hedef değil.

• 4AA, çok iyi bir başlangıç, ama hiçbir şey kesin değil.

• 3BB, genelde kazanan güçlü bir rakip.

• 5BC, özellikle iyi kaynakları varsa (euploidi), sürpriz yapabilir.

Üreme tıbbı, teknolojiyle doğanın birleşimi gibi. Benim işim, bu notlara bakıp, gerekirse yaklaşımımızı değiştirerek, her denemede şansınızı artırmak. Sizin işiniz ise pozitif olmak ve kendinize iyi bakmak. Eğer bu rapor elinizdeyse, bilin ki listedeki her embriyo size gerçek bir şans sunuyor. Transfer için en iyi adayı seçme konusunda ekibinize güvenin.

Sitemizde daha fazla bilgi için:

• IVF protokolleri ve ilaçları
• Döllenme: IVF ve ICSI
• Transferden sonra: Bakım ve semptomlar hakkında eksiksiz kılavuz

Yayın tarihi: 19 Aralık 2025.

Bu yazı, bilgilendirme amacıyla Dr. Senai Aksoy tarafından hazırlandı. Her hasta farklı olduğu için tüp bebek tedavilerinde sonuçlar kişiden kişiye değişebilir. Kendi durumunuzla ilgili en doğru bilgiyi almak için mutlaka bir uzmana danışın.

© Dr. Senai Aksoy

Yazar: Dr. Senai Aksoy

Otuz yılı aşkın süredir kadın hastalıkları, infertilite ve tüp bebek tedavileri alanında çalışan bir hekimim. Bu blogda, mesleki deneyimlerim ve bilimsel birikimimden süzülen bilgileri paylaşarak, çocuk sahibi olma yolunda ilerleyen çiftlere yol göstermeyi amaçlıyorum. Unutmayın, bu yolculukta yalnız değilsiniz.