Tip Terimleri Sozlugu
Ureme tibbi ve IVF sureclerinde sikca karsilasilan medikal terimlerin aciklamalari. Her terim klinik baglamda tanimlanmis ve ilgili sayfalara baglanti icermektedir.
Görüntülü Tıbbi Sözlük
Kısa videolarla tıbbi terimleri öğrenin
A A Harfi
Adenomyozis
Rahim ic tabakasinin (endometrium) rahim kas tabakasi (myometrium) icine girmesi. Agri, kanamaya ve implantasyon guclugune neden olabilir.
AMH
Anti-Mullerian Hormon. Over rezervinin (yumurta sayisi) degerlendirilmesinde kullanilan kan testi. Dusuk AMH azalmis rezervi isaret edebilir.
Anöploidi
Hücrede kromozom sayısının normalden fazla veya eksik olması durumu. Örneğin trizomi 21 (Down sendromu) bir anöploidi türüdür. PGT-A testi embriyolardaki anöploidiyi tespit eder.
Assisted Hatching
Embriyonun dis zarinin (zona pellucida) lazer veya kimyasal yontemle inceltilmesi. Implantasyonu kolaylastirmak amacli uygulanir.
Azospermi
Meni sivisi icerisinde sperm bulunmamasi durumu. Obstruktif (tikayici) veya non-obstruktif (uretim bozuklugu) olarak iki tipe ayrilir.
B B Harfi
Bakteriyel Vajinoz (BV)
Vajinal floradaki denge bozukluğu sonucu Laktobasil bakterilerinin azalıp anaerobik bakterilerin (özellikle Gardnerella) çoğalması. Gri-beyaz akıntı ve balık kokusu ile karakterizedir. Tedavi edilmezse fertiliteyi olumsuz etkileyebilir.
Blastosist
Dollenme sonrasi 5-6. gunde ulasilan ileri evre embriyo. Ic hucre kutlesi (bebek olacak kisim) ve trofoblast (plasenta) katmanindan olusur.
C C Harfi
Canlı Doğum Oranı (Live Birth Rate)
Tüp bebek tedavisinde gerçek başarı ölçütü. Tedavi sonucunda sağlıklı bir bebeğin dünyaya gelmesi oranıdır. Klinik gebelik oranından farklı olarak erken kayıpları da hesaba katar.
E E Harfi
E2 (Estradiol)
Ostradiol. Yumurtaliklar tarafindan uretilen ana ostrojen hormonu. Folikul gelisimini izlemede kullanilir.
EmbryoGlue
Hyaluronan (hyaluronik asit) ile zenginlestirilmis embriyo transfer medyumu. Embriyonun rahme tutunma sansini artirmak icin kullanilir. ESHRE 2023 kilavuzunda taze transferlerde tavsiye edilmistir.
Endometriozis
Rahim ic tabakasina benzer dokunun rahim disinda (yumurtaliklar, tupler, periton) buyumesi. Agri ve infertiliteye yol acabilir.
Endometrium
Rahim ic tabakasi. Her adet dongusu ile kalinlasir ve dokulur. Embriyo implantasyonu icin yeterli kalinlik (7-14 mm) kritik onem tasir.
ESHRE
Avrupa Insan Ureme ve Embriyoloji Dernegi (European Society of Human Reproduction and Embryology). Ureme tibbi alaninda klinik kilavuzlar yayimlayan en yetkili Avrupa kurulusu.
F F Harfi
FET
Dondurulmus Embriyo Transferi (Frozen Embryo Transfer). Daha once dondurulmus embriyolarin cozulerek rahme transfer edilmesi islemi. Dogal siklus veya ilacli siklus protokolleriyle uygulanabilir.
Folikul
Yumurtaliklarda yumurta hucresini icerisinde barindiran sivi dolu kese. Her adet dongusu basinda birden fazla folikul gelismeye baslar.
FSH
Folikul Stimulan Hormon. Yumurtaliklarda folikul buyumesini uyaran hipofiz hormonu. Yuksek FSH azalmis over rezervini gosterebilir.
G G Harfi
Gardner Sistemi
Blastosist aşamasındaki embriyoları değerlendiren uluslararası standart derecelendirme sistemi. Genişleme derecesi (1-6 sayı) + İç Hücre Kitlesi (A/B/C) + Trofektoderm (A/B/C) olmak üzere üç bileşenden oluşur.
H H Harfi
Hidrosalpinks
Fallop tüplerinin içinde sıvı birikmesi durumu. Bu sıvı embriyoya toksik etki yapabilir ve IVF başarısını düşürür. Tedavide etkilenen tüpün laparoskopik olarak alınması veya bağlanması önerilir.
Histeroskopi
İnce bir kamera (histeroskop) ile rahim iç boşluğunun doğrudan görüntülenmesi işlemi. Vajinadan girilerek yapılır, kesi gerektirmez. Polip, miyom, septum ve yapışıklık gibi sorunların hem tanısında hem tedavisinde kullanılır.
HSG
Histerosalpingografi. Rahmin ve tuplarin acikligini degerlendirmek icin kontrast madde kullanilarak yapilan rontgen goruntulemesi.
Hyaluronan
Hyaluronik asit olarak da bilinen, vucutta dogal olarak bulunan bir polisakkarit. Rahim, implantasyon penceresinde bu maddeyi yogun sekilde salgilar. EmbryoGlue gibi transfer medyumlarinin temel bilesenidir.
I I Harfi
ICM (İç Hücre Kitlesi)
Inner Cell Mass. Blastosist embriyonun içindeki, ileride bebeğe dönüşecek hücre grubu. Gardner sisteminde ilk harf (A/B/C) ile derecelendirilir.
ICSI
Intrasitoplazmik Sperm Enjeksiyonu. Tek bir spermin mikro-igne ile dogrudan yumurtanin icine enjekte edildigi ileri duzey dollenme teknigi.
Implantasyon
Embriyonun rahim ic duvaruna (endometrium) tutunmasi ve gomulmesi sureci. Genellikle dollenme sonrasi 6-10. gunler arasinda gerceklesir. IVF basarisinin en kritik asamalarindan biridir.
IUI
Intrauterin Inseminasyon (Asilama). Hazirlanan sperm orneginin ince bir kateter ile dogrudan rahim icine yerlestirildigi tedavi yontemi.
IVF
In Vitro Fertilizasyon (Tup Bebek). Yumurta ve spermin laboratuvar ortaminda birlestirilerek embriyo olusturulmasi ve rahme transfer edilmesi islemi.
K K Harfi
Kandidiyazis (Mantar Enfeksiyonu)
Candida albicans mantarının vajinada aşırı çoğalması ile oluşan enfeksiyon. Beyaz, parça parça akıntı ve şiddetli kaşıntı ile kendini gösterir. Kadınların %75'i yaşamlarında en az bir kez mantar enfeksiyonu geçirir.
Karyotip
Bir bireyin tum kromozom yapisini gosteren genetik analiz. Kromozom sayisi ve yapisal anomalilerin tespitinde kullanilir.
Kümülatif Başarı Oranı
Tek bir yumurta toplama işleminden elde edilen tüm embriyolarla (taze + dondurulmuş transferler dahil) ulaşılan toplam canlı doğum oranı. Tek transfer başarısından daha yüksek olup tedavinin gerçek potansiyelini gösterir.
L L Harfi
Laparoskopi
Karın boşluğunun küçük kesilerden girilen kamera ile incelenmesi ve tedavi edilmesi işlemi. Genel anestezi altında yapılır. Endometriozis, hidrosalpinks ve büyük miyomların değerlendirilmesinde kullanılır.
LH
Luteinizan Hormon. Ovulasyonu tetikleyen hormon. LH dalgasi yumurta serbest birakilmasini baslatir.
M M Harfi
Morfokinetik Değerlendirme
Embriyonun hem şeklini (morfoloji) hem de hücre bölünme hızını (kinetik) birlikte değerlendiren modern yaklaşım. Time-lapse teknolojisi ile kesintisiz izleme yapılarak embriyonun gelişim davranışı analiz edilir. ESHRE 2025 İstanbul Konsensüsünde önerilen bir yöntemdir.
Mozaik Embriyo
Bir embriyoda bazı hücrelerin normal (öploid), bazılarının ise anormal (anöploid) kromozom yapısına sahip olması durumu. Mozaik embriyoların transferi doktorun değerlendirmesine bağlıdır.
N N Harfi
NOA (Non-Obstrüktif Azospermi)
Meni örneğinde hiç sperm bulunmaması durumu. Tıkanıklıktan değil, testislerdeki sperm üretim bozukluğundan kaynaklanır. Erkek infertilitesinin en ağır formlarından biridir.
O O Harfi
OHSS
Yumurtaliklarin Asiri Uyarilmasi Sendromu (Ovarian Hyperstimulation Syndrome). Tup bebek tedavisinde kullanilan hormon ilaclarinin yumurtaliklari asiri uyarmasiyla ortaya cikan, nadir fakat ciddi bir komplikasyon.
Over Rezervi
Yumurtaliklarda kalan yumurta sayisi ve kalitesinin genel degerlendirmesi. AMH, FSH ve antral folikul sayisi ile olculur.
Ö Ö Harfi
Öploidi (Euploid)
Hücrede tüm kromozomların doğru sayıda (46 kromozom, 23 çift) bulunması durumu. Öploid embriyolar genetik olarak normal kabul edilir ve transfer için uygundur.
P P Harfi
PCOS
Polikistik Over Sendromu. Hormonal dengesizlik, duzensiz adet ve yumurtaliklarda cok sayida kucuk kist ile karakterize yaygin bir durum.
PGT
Preimplantasyon Genetik Test. Embriyo transferi oncesinde kromozom veya gen anomalilerini taramak icin yapilan genetik analiz.
PGT-A
Preimplantasyon Genetik Test - Anoploidiler. Embriyolardaki kromozom sayisi anormalliklerini (ornegin Down sendromu) tespit eden tarama.
PGT-M
Preimplantasyon Genetik Test - Monogenik. Tek gen hastaliklari (kistik fibrozis, orak hucre anemisi vb.) tasiyiciligini embriyoda saptayan test.
PGT-SR
Preimplantasyon Genetik Test - Yapısal Yeniden Düzenleme. Kromozomlardaki yapısal bozuklukları (translokasyon, inversiyon) taşıyan çiftlerde sağlıklı embriyo seçimi için uygulanan genetik test.
Progesteron
Rahim ic tabakasini (endometrium) embriyo implantasyonuna hazirlayan hormon. Luteal faz desteginde kritik oneme sahiptir.
R R Harfi
RIF
Tekrarlayan Implantasyon Basarisizligi (Recurrent Implantation Failure). Iyi kalitede embriyo transferine ragmen iki veya daha fazla denemede implantasyon gerceklesmemesi durumu.
S S Harfi
SMA (Spinal Müsküler Atrofi)
Motor sinirlerin ilerleyici kaybına yol açan genetik hastalık. Otozomal resesif kalıtılır; Türkiye'de her 40-50 kişiden biri taşıyıcıdır. PGT-M ile embriyoda taranabilir.
Spermatogenez
Testislerde sperm hücrelerinin üretilme süreci. Yaklaşık 74 gün sürer. Hormonal denge, sıcaklık ve beslenme gibi faktörlerden etkilenir.
Spermiogram
Sperm analizi. Sperm sayisi, hareketliligi (motilite), sekli (morfoloji) ve hacmini degerlendiren laboratuvar testi.
T T Harfi
Talasemi (Akdeniz Anemisi)
Hemoglobin yapısını etkileyen kalıtsal kan hastalığı. Türkiye'de özellikle Akdeniz ve Güneydoğu bölgelerinde taşıyıcılık oranı yüksektir. PGT-M ile embriyoda taranabilir.
Translokasyon
Bir kromozomun bir parçasının koparak başka bir kromozoma yapışması. Dengeli translokasyon taşıyıcıları sağlıklıdır ancak embriyolarında kromozom anomalisi riski yüksektir. PGT-SR ile taranır.
Trofektoderm
Blastosist embriyonun dış tabakasını oluşturan ve ileride plasentaya dönüşecek hücreler. Gardner sisteminde ikinci harf (A/B/C) ile derecelendirilir. Araştırmalar, implantasyon başarısında trofektoderm kalitesinin çok belirleyici olduğunu göstermiştir.
V V Harfi
Vajinal Flora
Vajinada doğal olarak bulunan mikroorganizma topluluğu. Sağlıklı florada Laktobasil bakterileri baskındır ve asidik ortam sağlayarak enfeksiyonlara karşı koruma oluşturur.
Varikosel
Testislerdeki toplardamarlarin genislemesi. Sperm uretimini ve kalitesini olumsuz etkileyebilen erkek infertilitesi nedeni.
Vitrifikasyon
Ultra hizli dondurma teknigi. Yumurta veya embriyolarin buz kristali olusumu olmadan cam benzeri bir yapiyla dondurulmasi.
Aradiginiz terim bulunamadi.
Farkli bir anahtar kelime deneyin.
53
Tibbi Terim
19
Harf Grubu
44
Baglantili Sayfa
4
Video
Ilgili Sayfalar
Tani Sureci
Infertilite degerlendirmesi adimlari
medicationIlac Rehberi
IVF ilaclari, dozajlar ve yan etkiler
biotechTedavi Yontemleri
IVF, ICSI, IUI ve diger teknikler
microscopePGT Merkezi
Genetik tarama ve embriyo secimi
maleErkek Infertilitesi
Erkek faktor tani ve tedavi
library_booksMakaleler
Terimlerin detayli aciklandigi makaleler
Tibbi Bilgi Notu
Bu sozluk, tupbebek.com yayin kurulu tarafindan tibbi dogruluk acisindan incelenmistir. Sunulan bilgiler genel bilgilendirme amacidir; kisisel tibbi tani veya tedavi yerine gecmez. Saglik kararlari icin mutlaka bir hekime danisiniz.